De regering heeft recent een omvangrijk plan neergelegd om Nederland tegen 2035 als eerste Europese speler op het gebied van quantumtechnologie te positioneren. Minister Heleen Herbert (EZK) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie) stelden de Rijksbrede Quantumstrategie voor, een document dat zowel economische groei als nationale digitale veiligheid moet waarborgen.
Centraal staat de ambitie om een samenhangend ecosysteem te scheppen waarin universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijven intensief samenwerken. De staat zal extra middelen inzetten voor fundamenteel onderzoek, terwijl private investeringen worden gestimuleerd via fiscale voordelen en gerichte subsidies. Het nieuw opgerichte Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) krijgt een voortrekkersrol als eerste afnemer en partner in het quantumveld.
De Rijksbrede Quantumstrategie: doelen en kernpunten
De strategie stelt drie speerpunten: (1) economische kansen optimaal benutten, (2) de strategische autonomie van de EU waarborgen en (3) de digitale veiligheid versterken. Met een beoogde inzet van honderden miljoenen euro’s wordt de onderzoeksgolf onder andere voortgezet via het al bestaande Nationaal Groeifonds-project Quantum Delta NL dat tot nu toe €614,9 miljoen heeft ontvangen. Daarnaast wordt er een nieuw kader ontwikkeld voor publiek-private samenwerking, zodat prototypes sneller de markt kunnen bereiken.
Economische kansen en duurzame toepassingen
De Nederlandse strategie reikt verder dan louter rekenkracht. Verwacht wordt dat quantumcomputers door hun unieke eigenschappen toepassingen mogelijk maken in onder meer de farmaceutische industrie (sneller moleculaire simulaties), de energietransitie (optimalisatie van batterijen) en nauwkeurige navigatiesystemen. Ook logistiek, defensie en gezondheidszorg vallen binnen het vizier. Het beleid wil de opgedane kennis omzetten naar concrete producten, waardoor nieuwe exportmarkten ontstaan en de positie van Nederland binnen de Europese waardeketen wordt versterkt.
Beveiligingsrisico’s en strategische autonomie
Een van de grootste uitdagingen is de impact van quantumcomputers op huidige cryptografische systemen. Met voldoende rekenkracht kunnen ze bestaande versleutelingsmethoden breken, wat de bescherming van gevoelige data en kritieke infrastructuur onder druk zet. Daarom investeert de regering in onderzoek naar post-quantum encryptie en zet ze zich in voor Europese afspraken over verantwoord gebruik, inclusief het voorkomen van militaire exploitatie door niet-EU-partijen. Het uiteindelijke doel is een zelfvoorzienende quantumindustrie die geen strategische afhankelijkheden van buiten de Unie kent.
Samengevat biedt de Rijksbrede Quantumstrategie een geïntegreerde routekaart: van fundamenteel onderzoek via publieke en private partners tot concrete markttoepassingen, terwijl veiligheid en autonomie hand in hand gaan. Als de maatstaven worden gehaald, kan Nederland in 2035 niet alleen economisch profiteren, maar ook een leidende rol spelen in de digitale soevereiniteit van Europa.
