De alledaagse vraag “Hoe gaat het?” wordt vaak als beleefdheidsvorm gebruikt, maar voor onderzoeker Merel Leijse (geboren 1995 in Haarlem) betekent ze iets veel diepers. In het voorwoord van haar proefschrift aan de Vrije Universiteit schrijft zij: “Het is een vraag die echte aandacht verdient.” Haar eigen worsteling met een onbenoemde leegte tijdens de basisschool gaf aanleiding tot een onderzoek naar emotieregistratie bij jongeren.
Persoonlijke aanleiding en wetenschappelijke vraag
Leijse zat in groep 8 toen een constante vermoeidheid en een gevoel van leegte haar schooltijd ondermijnden. Dankzij een oplettende juf en een veilige thuissituatie kon ze in therapie praten over haar innerlijke beleving. Later, als projectleider digitale zorginnovatie bij Levvel in Amsterdam, zag ze een klasgenoot die dezelfde stilte uitte via conflicten. Ze concludeerde dat het ontbreken van een gesprek over emotieregulyatie (het herkennen, reflecteren en passend reageren op gevoelens) de kern was van hun problemen.
De Feelee-app: ontwerp en functionaliteit
In samenwerking met Garage2020 ontwikkelde Leijse de app Feelee. Gebruikers kiezen eerst één van drie gekleurde emoji’s (geel = goed, roze = oké, paars = niet oké). Een tweede scherm verfijnt de emotie (bijvoorbeeld “kalm” of “opgelaten”), daarna wordt gevraagd naar de activiteit en de aanwezige personen. Passieve data (stappen, slaapduur en locatie) worden automatisch opgeslagen. Een van de tieners formuleerde het als volgt: “We delen onze locatie al via Snapchat, dus waarom niet in deze app?” De eenvoudige interface maakt het delen van persoonlijke informatie laagdrempelig.
Onderzoek: van literatuuroverzicht tot praktijkstudie
Leijse begon met een overzichtsstudie van 45 bestaande onderzoeken naar smartphone-data en mentale gezondheid. Ze ontdekte dat locatie-informatie een sterke correlatie vertoonde: jongeren die weinig buiten stappen, rapporteerden vaker een mindere gemoedstoestand, terwijl meer bewegen juist positief werd ervaren, “Bewegen is goed voor je.” Vervolgens liet ze 37 adolescenten drie weken lang de app gebruiken en vragenlijsten invullen. Jongeren die zich minder goed voelden kozen vaker de paarse emoji, wat aantoont dat de app emotionele signalen kan detecteren.
Praktijktoepassing en eerste resultaten
Na een haalbaarheidsstudie werd de app getest bij cliënten van Levvel en Inforsa, twee jeugdhulporganisaties in Amsterdam. Over een periode van acht weken (twee weken vóór, vier weken tijdens, twee weken daarna) vulden jongeren hun emotie-logboek in. Bij één jongere leidde de kleurcode van de gekozen emoji tot een simpel gesprek: “Vandaag voel ik mij roze,” zei hij, waarmee hij meteen aan zijn hulpverlener kon aangeven dat het oké was. Tijdens een avondklok tijdens de coronaperiode liet de locatie-data zien dat een jongen ’s avonds veel wandelde; dit leidde tot een aangepaste begeleiding zodat hij een beweegmoment buiten kon behouden.
Leijse benadrukt dat de data pas echt waardevol worden wanneer ze tijdens het wekelijkse gesprek worden besproken. Zij noemt de app een “ondersteunende spiegel” die zwart-op-wit laat zien hoe een jongere zich voelt. Buiten de jeugdhulp kan de Feelee-app preventief gebruikt worden: jongeren kunnen regelmatig bij zichzelf checken en, indien nodig, vroegtijdig hulp inschakelen.



