In Nederland komt het voor dat kinderen systematisch en ernstig worden mishandeld. Deze vorm van kindermarteling is een extreme en vergaande vorm van geweld tegen kinderen. Het gaat om situaties waarbij kinderen worden opgesloten, vastgebonden, gewurgd of gedwongen om urine te drinken. In het Nederlands is er geen specifiek woord voor deze vorm van geweld, maar in het Engels wordt het child torture genoemd.
Deze vorm van geweld is anders dan gewone kindermishandeling omdat het gaat om opzet en het plezier halen uit de macht over een kind. Kinderen die dit meemaken, worden vaak niet geloofd als ze zich uitspreken. Klinisch psycholoog Leony Coppens noemt dit een blinde vlek in Nederland. In de Verenigde Staten wordt al lang onderzoek gedaan naar deze vorm van geweld, maar in Nederland is er te weinig kennis en zicht op de situatie.
Twaalf bekende gevallen van kindermarteling
De NOS heeft twaalf gevallen van kindermarteling gevonden op basis van openbaar gemaakte vonnissen. Het gaat om zaken waarin de afgelopen vijf jaar een uitspraak is gedaan. Het daadwerkelijke aantal kan hoger liggen, omdat niet alle situaties de rechtszaal bereiken en er nog verschillende zaken lopen.
De mishandelde kinderen zijn vaak nog jong, bijna altijd onder de 14 jaar. Bij sommigen begon de mishandeling vanaf de geboorte, bij anderen op wat latere leeftijd. Het kon soms tien jaar lang doorgaan. De kinderen hebben te maken met de ergste vormen van mishandeling, zoals slaan, schoppen, geen eten krijgen, opsluiten in een kelder of kooi, en het moeten opeten van eigen braaksel. Ook geestelijke mishandeling komt in iedere situatie veel voor, zoals uitschelden, kleineren, dreigen met een vuurwapen en controleren met camera’s.
De rol van de school en hulpverleners
Opvallend is dat de school een belangrijke rol speelt bij het signaleren van de marteling. Bij de situaties waarbij een kind naar school ging, waren op school bijna altijd aanwijzingen van mishandeling naar voren gekomen. Kinderen nemen als eerste persoon hun leerkracht in vertrouwen. Leerkrachten zijn over het algemeen bekend met het melden van signalen van mishandeling, maar ze hebben meer kennis en vaardigheden nodig om zich hier competenter in te voelen.
Naast de school hebben buren soms ook het vermoeden dat een kind thuis niet veilig was. Dit was zo in vier van de twaalf zaken. Hulpverleners spelen ook een cruciale rol, maar in sommige gevallen zijn ze niet ingegrepen. Zo was de zaak rond het pleegmeisje uit Vlaardingen extra schokkend, omdat hulpverleners al lang betrokken waren bij het kind en niet zijn ingegrepen.
Onderzoek naar kindermarteling
Voor het eerst gaat in kaart worden gebracht op welke manier kindermarteling in Nederland voorkomt. Meer kennis is nodig naar kindermartelingen en dus komt er een onderzoek, laat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport weten. Hoewel in het buitenland onderzoek wordt gedaan naar kindermartelingen is dat in Nederland helemaal niet het geval. Er is dus bijna geen zicht op in wat voor gezinnen het voorkomt en hoe het aan te pakken is, zeggen experts.
Om dat te veranderen, laat het ministerie het onderzoek uitvoeren. In overleg met experts wordt bepaald hoe dat vorm krijgt. Eind van het jaar begint voor de vierde keer een groot onderzoek naar situaties van kindermishandeling bij Veilig Thuis, mogelijk dat het daarin wordt meegenomen. Het onderzoek kan ook los daarvan worden uitgevoerd.
Meer onderzoek gaat sowieso onze signalering verbeteren, reageert de directeur van het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, Danny Tenić. We zitten pas in het begin van het aanpakken van deze meest vergaande vorm van kindermishandeling en meer kennis gaat het verder brengen. Samenwerking tussen organisaties is ook heel belangrijk om deze heftige situaties beter aan te pakken.
