Een nieuw rapport van Greenpeacevandaag verschenen stelt dat het streven om in 2030 dertig procent van de oceaan tot beschermd gebied te maken, bij het huidige tempo onmogelijk lijkt. Op basis van de huidige uitbreiding van beschermde zeegebieden zou het doel pas over 265 jaar bereikt worden. Wereldwijd is momenteel slechts 3,5 procent van het oceaanoppervlak onder een volledig beschermde status wat essentieel is om industriële visserij en andere zware drukken te weren.
De publicatie valt samen met de opening van de VN-biodiversiteitstop in Armenië in de Armeense hoofdstad Yerevan. Op maandagochtend van de top werd benadrukt dat zonder duidelijke koerswijziging de doelen voor 2030 niet gehaald zullen worden. Dit onderstreept de urgentie rond het zogeheten 30×30-doel dat zowel land als zee omvat.
Belangrijke cijfers en internationale verdragen
Het rapport verwijst naar bestaande internationale kaders, waaronder een VN-verdrag dat de mogelijkheid biedt beschermde gebieden te vestigen in internationale wateren. Die verdragsinstrumenten zijn internationaal erkend: het verdrag is door 145 landen ondertekend, maar slechts door 60 landen geratificeerd. Dat verschil laat zien waarom juridische instrumenten op papier niet automatisch leiden tot effectieve bescherming in de praktijk.
Greenpeace pleit in het rapport voor een aaneengesloten netwerk van mariene reservaten, met name voorstellen voor elf nieuwe zones, grotendeels in de Atlantische oceaan. Een dergelijk netwerk zou migratieroutes, stromingen en risicogebieden voor soorten verbinden en zo de kans vergroten dat langeafstandsmigranten overleven tijdens hun volledige traject.
Concrete aandacht voor migrerende soorten en nationale politiek
Het rapport wijst expliciet op soorten die over grote afstanden trekken en kwetsbaar zijn voor menselijk verkeer en visserij. Voorbeelden uit de tekst noemen dieren zoals bultruggen en lederschildpadden, waarvan veel leefgebied momenteel buiten beschermde zones valt. Door risicozones aan te wijzen, zoals scheepvaartroutes met veel aanvaringen, hoopt Greenpeace bescherming te verbeteren.
De daadwerkelijke effectiviteit van nieuwe beschermingen hangt echter af van nationale wetgeving en uitvoering. Voor landen als NederlandIndia en de Verenigde Staten is nog onduidelijk wanneer en hoe het verdrag in nationale wetgeving wordt omgezet; vorig jaar meldde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat men werkt aan uitvoeringswetgeving. Zoals biodiversiteitsonderzoeker Jelle Behagel vanuit Yerevan opmerkte: “De boodschap is simpel” — verdragen moeten gevolgd worden door concrete daden.
Financiering en maatschappelijke argumenten tijdens de top
Tijdens de top gaf Christine Wortmann van het Wereld Natuur Fonds (WNF) aan dat economische stabiliteit en voedselzekerheid sterke redenen zijn om biodiversiteit te beschermen. Tegelijkertijd wijzen experts zoals Liesje Mommer van Wageningen Universiteit op de grote financiële kloof: er is afgesproken dat jaarlijks ongeveer 200 miljard euro nodig is om natuur en biodiversiteit te beschermen, maar de realisatie blijft ver achter. Het tekort aan middelen belemmert uitvoering van de afgesproken maatregelen.
Behagel benadrukte bovendien dat internationale verdragen alleen kracht hebben als landen ze daadwerkelijk toepassen: “Ze dienen als wettelijk middel om een probleem aan te pakkenmaar dan moet je het wel dóén.” Met de top in Yerevan hopen deelnemers zowel beleidsmakers als maatschappelijke groepen en bedrijven te mobiliseren om concrete toezeggingen te doen en middelen vrij te maken.
Samengevat laat de combinatie van Greenpeace-rapport en VN-top zien dat er een kloof bestaat tussen politieke ambities en uitvoering. Het rapport en de debatten in Yerevan leggen de vinger op de pijn: zonder versnellende en verbindende maatregelen tussen beschermde gebieden, blijft het 30×30-doel een ambitie in plaats van realiteit.
