De manier waarop huishoudelijk afval wordt verwerkt, verandert snel. Steeds meer municipalities kiezen voor nascheiding, een proces waarbij restafval eerst wordt ingezameld en daarna in een speciale faciliteit wordt gesorteerd. Hierdoor hoeven bewoners hun afval niet thuis op verschillende zakken te verdelen.
In 2025 waren 195 gemeenten actief in nascheiding, wat neerkomt op bijna 60 % van alle Nederlandse gemeenten. Twee jaar eerder, in 2023, was dit nog slechts een kwart. De groei wordt toegeschreven aan financiële overwegingen en aan het feit dat inwoners niet altijd zorgvuldig scheiden.
Waarom gemeenten de stap naar nascheiding maken
De keuze voor nascheiding wordt vaak gemotiveerd door kostenbesparing en logistieke eenvoud. Het is goedkoper om één stroom restafval naar een centrale installaties te sturen dan om in elke wijk meerdere containers te onderhouden. Daarnaast hebben dichtbevolkte gebieden, zoals grote steden, vaak geen ruimte voor diverse afvalbakken. Een nascheiding maakt het voor bewoners makkelijker, omdat zij alleen één afvalbak hoeven te legen.
Stedelijke versus landelijke implementatie
Steden als Rotterdam, Vlaardingen en Den Haag laten een bijzonder hoog percentage nascheiding zien: respectievelijk 73,5 %, 71,3 % en 69,7 %. In twaalf gemeenten wordt meer dan de helft van het restafval nagescheiden. Daarentegen zijn er gemeenten waar nascheiding vrijwel beperkt blijft tot enkele wijken; in Ommen, Staphorst en Roosendaal betreft het slechts 0,2 % van het restafval.
Effect op de totale afvalstromen
Het totale huishoudelijk afval in Nederland bedroeg in 2025 8,02 miljoen ton, wat een gemiddelde van 444 kilogram per inwoner oplevert. Van dit totaal bestaat 176 kilogram uit restafval, ongeveer 40 % van alle huishoudelijke afval. Dit is het laagste niveau sinds de eerste meting in 1993. Naast restafval verzamelde men gemiddeld 20 kilogram pmd (plastic, metalen verpakkingen en drankkartons) per inwoner.
Regionale verschillen in restafval
De Waddeneilanden laten de hoogste restafvalcijfers per inwoner zien, variërend van 379 tot 606 kilogram. Schiermonnikoog registreerde 606,2 kg, Texel 594,5 kg en Vlieland 526,7 kg. Buiten de eilanden scoort Den Haag met 326,1 kg op de tweede plaats. Op de onderkant van de lijst staan onder andere Reusel-De Mierden (18,8 kg) en Horst aan de Maas (23,1 kg).
Afnemende inzameling van pmd
De hoeveelheid ingezameld pmd daalde in 2025 tot 367 duizend ton, een daling van 3 % ten opzichte van 2023. Per inwoner betekent dit 20 kilogram, terwijl 53 gemeenten pmd niet apart inzamelden, een stijging ten opzichte van 45 gemeenten in 2023. De hoogste pmd-inzameling per inwoner vond plaats in Apeldoorn (57 kg) en Westerveld (54 kg). In Fryslân werd pmd vrijwel niet gescheiden, behalve in Smallingerland.



