De Raad voor Cultuur heeft een vergaand advies gepubliceerd over de impact van kunstmatige intelligentie (AI) op de culturele sector. In het advies, dat maandag is gepubliceerd, wordt gepleit voor een contentheffing voor AI-bedrijven die cultuurmakers niet compenseren voor het gebruik van hun werk.
Voorzitter Kristel Baele benadrukt dat AI zowel kansen als gevaren met zich meebrengt voor de culturele sector. Generatieve AI-modellen kunnen binnen seconden afbeeldingen, muziek en video’s genereren in de stijl van menselijke kunstenaars, vaak zonder dat de oorspronkelijke makers worden gecompenseerd.
De uitdaging van compensatie
Een van de grootste uitdagingen is het bepalen van het bedrag dat kunstenaars moeten ontvangen. Jurist Charlotte Meindersma gespecialiseerd in AI en auteursrecht, stelt dat het juridisch mogelijk is om bedrijven te verplichten te betalen voor data die ze gebruiken voor het trainen van AI-modellen. Echter, de exacte waarde van creatieve data en hoe deze moet worden bepaald, blijft een complexe kwestie.
De Raad voor Cultuur suggereert de oprichting van een overheidmonitor die bijhoudt welke data voorkomt in trainingssets van AI-modellen. Dit zou helpen om te bepalen welke makers compensatie moeten ontvangen. Daarnaast pleit de raad voor een bescherming van de culturele sector tegen concurrentie van AI-modellen, die vaak sneller en goedkoper kunnen produceren.
Reacties uit de kunstwereld
Reacties uit de kunstwereld zijn gemengd. Constant Brinkman oprichter van de AI-galerij Dead End Gallery ziet de contentheffing niet als de ultieme oplossing. Hij suggereert dat kunstenaars hun werk bewust kunnen laten gebruiken door AI-modellen om betaald te worden.
Illustrator Merel Corduwener merkt op dat haar opdrachten niet zijn teruggelopen, maar begrijpt de zorgen van de raad. Ze gebruikt zelf ook af en toe AI voor haar werk, bijvoorbeeld om specifieke elementen na te tekenen. Echter, illustrator Maruga Koops is bezorgd dat haar werk kan worden overgenomen door AI en ziet liever dat haar werk helemaal niet wordt gebruikt door AI-bedrijven.
De toekomst van AI in de cultuursector
De Raad voor Cultuur benadrukt dat AI ten dienste moet staan van de menselijke creativiteit. Ze pleiten voor investeringen in de culturele sector om de inzet van menselijke creativiteit te stimuleren. Daarnaast wordt geadviseerd om een stimuleringsprogramma op te zetten voor een Europese AI-cultuur, waarbij de innovatieve kracht van de creatieve industrie wordt benut.
Een regeringscommissaris AI en een maatschappelijke taskforce worden voorgesteld om de sector te helpen reflecteren en in te springen op nieuwe ontwikkelingen. De raad stelt de vraag: Hoe zorgen we ervoor dat AI wél in dienst staat van de kunst en de creativiteit?
