In het Midden-Oosten escaleren de spanningen tussen de Houthi-rebellen en Saoedi-Arabië. De rebellen, gesteund door Iran, hebben recentelijk grootschalige aanvallen uitgevoerd op Saoedische steden en oliefaciliteiten. Deze ontwikkelingen dreigen de Bab al-Mandeb zeestraat te blokkeren, een cruciale route voor de wereldwijde olie-export.
Op dinsdagochtend voerden de Houthi-rebellen ballistische raketten en drones aan op het zuiden van Saoedi-Arabië. De steden Abha, Khamis Mushait, Jizan en Najran werden getroffen, evenals een Saoedische luchtmachtbasis. Volgens Saoedische bronnen raakten 73 mensen gewond. De Houthi’s hebben aangekondigd dat er een verklaring zou komen over een grootschalige militaire operatie diep in Saoedisch grondgebied.
Strategische belangen in het vizier
De Houthi-rebellen hebben drie hoofddoelen in hun conflict met Saoedi-Arabië. Ten eerste willen ze de economische blokkade doorbreken die al tien jaar op hen van kracht is. Ten tweede streven ze ernaar om ongestoord te kunnen vliegen tussen hun gebied en Teheran. Ten derde willen ze de havenstad Mokka in handen krijgen, bekend van de koffiebonen, om zo macht uit te oefenen over de Rode Zee en de Bab al-Mandeb.
De Bab al-Mandeb is een vitale route voor de Saoedische olie-export, vooral als alternatief voor de Straat van Hormuz waar de doorvaart onzeker is vanwege Iraanse aanvallen op olietankers. De Houthi’s richten zich specifiek op Saoedische olietankers, wat resulteert in een chirurgische blokkade. Alle niet-Saoedische schepen mogen er wel doorvaren, maar de Saoedische scheepvaart is aanzienlijk verminderd.
Gevolgen voor de wereldwijde olie-export
De escalatie tussen de Houthi’s en Saoedi-Arabië heeft al gevolgen voor de wereldwijde olie-export. De olieprijzen stegen recentelijk tot boven de 100 dollar per vat. De onzekerheid over de olie-export, gecombineerd met de voortdurende strijd tussen de Verenigde Staten en Iran, speelt een rol in deze prijsstijging.
Voor Saoedi-Arabië is de situatie complex. Het land heeft zich tot nu toe ingehouden met tegenaanvallen, maar dit biedt geen garantie voor de toekomst. Een militaire escalatie zou hoge kosten met zich meebrengen, en het succes is onzeker. Saoedi-Arabië steunt de centrale regering van Jemen, die het vuile werk opknapt, maar de situatie blijft fragiel.
De bredere context van het conflict
De strijd tussen Saoedi-Arabië en de Houthi’s is onderdeel van een bredere oorlog in het Midden-Oosten. De Houthi’s zijn bondgenoten van Iran en dienen als een manier voor Teheran om macht uit te oefenen, niet alleen in de Perzische Golf, maar ook in de Rode Zee.
De Verenigde Staten hebben hun militaire doelen in Iran niet bereikt en proberen nu Iran economisch af te knijpen en controle te krijgen over de Straat van Hormuz. Iran ziet het beheer van deze zeestraat als een cruciale troefkaart in de oorlog. De VS escorteren schepen door de Straat van Hormuz, maar dit is een kostbare en onvolledige oplossing.
De Amerikaanse veiligheidsparaplu voor de Golfstaten is onder druk. Landen zoals Saoedi-Arabië, Pakistan en Turkije zoeken elders hun veiligheid, zoals blijkt uit het Mekka-pact. De Verenigde Arabische Emiraten schurken tegen India aan, en Griekenland en Israël sloten een bilaterale defensieovereenkomst. Europa speelt een ondergeschikte rol in dit geopolitieke spel.
