Op de ochtend van 11 september 2001 veranderde de wereld voorgoed. De aanslagen in de Verenigde Staten zetten een keten van gebeurtenissen in gang die het Midden-Oosten diepgaand zouden beïnvloeden. Vandaag, 25 jaar later, zijn de gevolgen nog steeds voelbaar. Van de straten van Fallujah tot de bergen van Afghanistan, de schaduwen van 9/11 blijven hangen.
De reactie van de Verenigde Staten op de aanslagen had een veel grotere impact op het Midden-Oosten dan de aanslagen zelf. Paul Salem, een expert van het Center for Strategic and International Studies (CSIS) in Washington, benadrukt dat de oorlog tegen terreur niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd. In plaats van al-Qaida te verslaan, evolueerde de organisatie naar nieuwe vormen, zoals al-Qaida in Irak en uiteindelijk de Islamitische Staat in Irak en Syrië (ISIS).
De menselijke tol van de oorlogen
De oorlogen die volgden op 9/11 hebben een enorme menselijke tol geëist. Volgens het Cost of War-project van Brown University zijn er tussen 4,5 en 4,7 miljoen mensen omgekomen als gevolg van de oorlogen onder leiding van de VS. Van deze slachtoffers werden ongeveer 940.000 direct gedood door oorlogsgeweld, terwijl 3,5 miljoen mensen stierven aan indirecte gevolgen zoals ziekte, honger en de verwoesting van de gezondheidszorg.
In Irak, waar de VS munitie met verarmd uranium gebruikten, worden nog steeds baby’s geboren met ernstige afwijkingen. De gezondheidsproblemen, waaronder nierschade en verschillende vormen van kanker, zijn een tragisch erfgoed van de oorlogen die volgden op 9/11.
De opkomst van nieuwe bedreigingen
De invasie van Irak in 2003 had onbedoelde gevolgen. De ontbinding van het Iraakse leger en het zuiveren van het staatsapparaat droegen bij aan het uitbreken van gewapende opstanden en bloedige sektarische vetes. Dit creëerde een vacuüm dat werd opgevuld door jihadistische netwerken, waaronder al-Qaida in Irak, die uiteindelijk uitgroeiden tot ISIS.
In Syrië veranderde de opstand tegen president Bashar al-Assad in een burgeroorlog. Jihadistische netwerken uit Irak vonden hier een nieuwe voedingsbodem. In 2014 veroverde ISIS grote delen van Syrië en Irak en riep een kalifaat uit. De VS begonnen daarop opnieuw een oorlog in Irak en Syrië, wat leidde tot nog meer menselijk leed en een enorme vluchtelingenstroom.
De rol van Iran
Een van de meest opmerkelijke gevolgen van de oorlogen na 9/11 is de toename van de invloed van Iran. Door het verwijderen van Saddam Hussein in Irak en de Taliban in Afghanistan, heeft de VS Iran een enorme dienst bewezen. Iran, dat eerder ingeklemd zat tussen twee soennitische grootmachten, kon zijn invloed in de regio uitbreiden.
Volgens Salem was Iran absoluut de grote winnaar van de Iraakse regimewisseling. Iran boekte niet alleen winst in Irak, maar werd ook sterker in Syrië en Libanon en kreeg nieuwe invloed in Jemen. De VS dachten dat ze het Midden-Oosten naar hun eigen beeld konden vormen, maar in plaats daarvan werd Iran sterker.
Afghanistan: een oorlog zonder eind
In Afghanistan eindigde de oorlog ook heel anders dan de Amerikanen hadden gehoopt. Na twintig jaar vertrokken de laatste Amerikaanse militairen in augustus 2021, met de staart tussen de benen. De Taliban heroverden Kabul, waarmee een cyclus werd afgesloten die na 9/11 was begonnen.
Osama bin Laden, het brein achter de aanslagen, heeft Amerika meegesleurd in extreem kostbare oorlogen die het land niet heeft gewonnen. Hij wilde Amerika uit Saudi-Arabië en het Midden-Oosten verdrijven, maar dat is niet gebeurd. In plaats daarvan heeft de VS jarenlange conflicten gevoerd die de regio verder verwoestten.
25 jaar na 9/11 is de cirkel nog altijd niet rond. De aanslagen in de VS duurden nog geen ochtend, maar zetten ontwikkelingen in gang die nog altijd nadrukkelijk na-echoën in het Midden-Oosten. De gevolgen van 9/11 blijven voortduren, en de regio blijft worstelen met de erfenis van die vreselijke dag.
