De Nederlandse mediawereld wordt geschokt door het nieuws dat de omstreden omroep Ongehoord Nederland (ON!) uit het publieke bestel wordt gezet. Minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) heeft de procedure gestart om de voorlopige erkenning van de omroep in te trekken. Dit besluit komt na jaren van controverse en schandalen rondom de omroep.
ON! is al sinds haar toetreding tot het omroepbestel in 2021 omstreden geweest. De omroep, opgericht door journalisten Arnold Karskens en Joost Niemöller heeft zich altijd geprofileerd als een stem voor mensen die zich niet vertegenwoordigd voelen in het traditionele publieke bestel. Echter, de omroep is herhaaldelijk in het vizier gekomen vanwege beschuldigingen van desinformatieracisme en financieel wanbeheer.
De weg naar het einde
De laatste druppel die de beker deed overlopen was een omstreden uitzending op 31 juli, waarin hoofdredacteur Joost Niemöller een fragment uit een rede van Adolf Hitler uit 1933 besprak. In deze uitzending, die onderdeel was van het programma Let’s Twist Again werd het fragment van Hitler besproken in een context die door veel kijkers als verheerlijkend werd ervaren. Niemöller uitte begrip voor sommige van Hitlers standpunten, hoewel hij afstand nam van de gruwelijkheden die onder Hitler hebben plaatsgevonden.
De uitzending bleef aanvankelijk onopgemerkt, maar na drie weken werd het fragment massaal gedeeld op X (voormalig Twitter) en veroorzaakte het grote ophef. Verschillende politici uitten hun afschuw over de inhoud van de uitzending. Dit leidde tot een reeks gebeurtenissen die uiteindelijk tot het besluit van minister Letschert hebben geleid.
De reactie van de overheid en de mediawereld
Na de ophef over de uitzending stapte Joost Niemöller op als hoofdredacteur van ON!. De omroep haalde de gewraakte uitzending offline, maar de schade was al aangebracht. Het kabinet onderzocht de mogelijkheden om maatregelen te nemen tegen de omroep, en het Commissariaat voor de Media stuurde een advies om de uitzendlicentie in te trekken.
De andere omroepen schreven de NPO in een brief dat ze geen basis meer zagen voor samenwerking met ON!. De NPO diende vervolgens een verzoek in bij de minister om de omroep uit het bestel te zetten. Dit verzoek werd ondersteund door het advies van het Commissariaat voor de Media, dat sprak van een patroon aan tekortkomingen bij de omroep.
De toekomst van het publieke bestel
Het besluit om ON! uit het publieke bestel te zetten is een precedent. Nooit eerder is de erkenning van een aspirant-omroep voortijds ingetrokken. Minister Letschert benadrukte dat dit besluit niet voortkomt uit een inhoudelijke beoordeling van de programmering van ON!, maar dat het volgt op het advies van het Commissariaat voor de Media en het verzoek van de NPO.
De procedure om de omroep uit het bestel te zetten is nu gestart. ON! krijgt de mogelijkheid om te reageren op het besluit, waarna minister Letschert een definitief besluit neemt. Ook dan nog kan de omroep naar de rechter stappen om het intrekken aan te vechten. Het is nog onduidelijk wat de toekomst in petto heeft voor de omroep en haar medewerkers.
Het besluit om ON! uit het publieke bestel te zetten roept vragen op over de toekomst van het publieke bestel in Nederland. Hoe kunnen dergelijke incidenten in de toekomst worden voorkomen? En wat betekent dit voor de vrijheid van meningsuiting en de diversiteit van stemmen in de media?
