Als halfjaarlijkse voorzitter van de Europese Unie heeft Ierland een nieuw EU-budget plan gepresenteerd dat €140 miljard uit de door de Europese Commissie voorgestelde meerjarenbegroting van €1,76 biljoen moet verwijderen. Het idee is om de uitgaven voor landbouw, visserij en achtergestelde regio’s met 3 procent te doen dalen, terwijl er onder de rubrieken veiligheid, defensie en concurrentievermogen maar liefst 13 procent wordt gesnoeid. Het resultaat: een finale budget van €1,62 biljoen – een stijging van 30 procent ten opzichte van de huidige begroting, maar nog steeds 8 procent lager dan de Commissie-optie.
Iers plan en de verdeling van besparingen
De Ierse Commissie heeft de besparing vooral gericht op sectoren die traditioneel twee derde van het EU-budget innemen. Boeren, vissers en armere regio’s zouden volgens het voorstel minder geld ontvangen, terwijl de defensie- en veiligheidsagenda een bescheiden toename krijgt. Kritisch is dat deze verdeling precies tegenovergesteld is aan de wensen van de zogenaamde “zuinige zes” – een informele groep van Nederland, Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland – die juist meer wil investeren in defensie, innovatie en de strijd tegen illegale migratie. Deze landen, die zich zien als netto-betalers dringen aan op een budgetreductie van honderden miljarden euro.
Nederlandse terugslag en bredere Europese onvrede
Financieel minister Eelco Heinen van Nederland liet onverwijld weten dat het Ierse voorstel onaanvaardbaar is. In een schriftelijke reactie stelde hij dat Nederland – samen met de andere leden van de zuinige zes – een veel grotere verlaging van de begroting verlangt en het voorstel per ommegaande terugstuurt. Ook de Duitse bondskanselier Friedrich Merz sprak zich kritisch uit, waarbij hij benadrukte dat de EU-lidstaten “ver verwijderd” zijn van een akkoord en dat de budgettaire lasten eerlijk moeten worden verdeeld. Andere grootmachten zoals Spanje en Italië blijven echter vasthouden aan de traditionele steun voor landbouw en minder ontwikkelde regio’s.
Vooruitzichten naar de EU-top van dit weekend
De onderhandelingen over het definitieve budget vinden plaats in de aanloop naar de EU-top die donderdag en vrijdag dit weekend gepland staat. Alle 27 lidstaten moeten uiteindelijk instemmen met de definitieve cijfers, waardoor de meningsverschillen tussen de zuinige zes en de rest van de Unie een cruciale rol spelen. Terwijl inflatie het reële koopkracht van de beschikbare middelen ondermijnt en de Europese coronaschulden (€750 miljard) uiterlijk 2050 moeten worden afgelost – een taak die door stijgende rentes duurder wordt – blijft de vraag hoe de EU haar financiële toekomst vormgeeft. De komende dagen zullen duidelijk maken of er een compromis wordt bereikt of dat de budgettaire impasse de Europese agenda verder zal vertroebelen.
