Nederland staat voor een nieuwe uitdaging in de strijd tegen invasieve soorten. De calicotrivierkreeft, afkomstig uit Duitsland, is recentelijk in de Nederlandse wateren gesignaleerd. Deze ontdekking roept vragen op over de impact op het ecosysteem en de strategieën om de verspreiding te beheersen.
De calicotrivierkreeft is de achtste invasieve soort die in Nederland wordt aangetroffen. Deze kreeften eten waterplanten en dieren die oorspronkelijk in Nederland voorkomen en graven in oevers, wat leiden tot aanzienlijke schade aan het ecosysteem.
Ontdekking en verspreiding van de calicotrivierkreeft
Ecoloog Pim Lemmers was de eerste die de calicotrivierkreeft in Nederland signaleerde. Hij wist dat de soort via Duitsland was binnengekomen, waar ze al tientallen jaren in de Rijn voorkwamen. Lemmers, gespecialiseerd in rivierkreeften, was al een tijdje op zoek naar deze bijzondere soort.
In samenwerking met ecologen Paul van Hoof en Bram Koese werkt Lemmers aan een veldgids over rivierkreeften in Europa. Hoewel hij alle soorten in Europa heeft gezien, is een levend exemplaar van de calicotrivierkreeft in Nederland nog niet aangetroffen. Desondanks is het zeker dat de soort zich in Nederland heeft gevestigd, zoals recentelijk is aangetoond door metingen van omgevings-DNA.
Reactie van natuurbeheerders
De ontdekking van de calicotrivierkreeft heeft een serieus protocol in werking gezet. Waterschap Rivierenland heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Europese Unie ingeschakeld. Vanuit het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en natuur is een werkgroep ingesteld om de verspreiding van deze soort tegen te gaan.
José Vos senior beleidsadviseur waterkwaliteit bij Waterschap Rivierenland, benadrukt de urgentie van de situatie. Het is nog onduidelijk hoe ver de calicotrivierkreeft zich al heeft verspreid. Is de soort alleen nog in de Klompenwaard bij de Rijn aangetroffen, of komt hij ook al in regionale wateren voor? Kunnen we hem nog weren uit onze regionale wateren?
Strategieën om invasieve soorten te beheersen
Voor de andere zeven invasieve soorten is preventief tegengaan inmiddels een gepasseerd station. Nederland zal een manier moeten vinden om samen te leven met deze rivierkreeften. Het vangen van grote exemplaren alleen is niet voldoende, omdat ze zich heel snel voortplanten. Bovendien veroorzaakt intensief vangen extra schade aan het ecosysteem.
Een robuustere inrichting van het landschap, zoals flauwe oevers waar de rivierkreeften niet in kunnen graven, zou een oplossing kunnen zijn. Hierbij wordt de oever niet strak recht aangelegd, maar loopt hij langzaam af. Dit geeft waterplanten de kans om terug te groeien, waardoor de kreeften zich minder snel voortplanten en natuurlijke vijanden de groep kreeften in bedwang kunnen houden.
Ruimte om bij elke poel, vijver en sloot een natuurlijke flauwe oever aan te leggen is er niet, dus zal er de komende jaren worden ingezet op het vinden van passende maatregelen. Daar wordt hard aan gewerkt door de waterschappen, provincies, het Rijk, kennisinstituten en adviesbureaus.
Wat betreft de inheemse rivierkreeft, de Europese rivierkreeft is deze nog slechts in één poel in Nederland aanwezig. Dit is net op tijd ontdekt, volgens Vos van Waterschap Rivierenland. ‘Voordat ook die helemaal is verdwenen.’
