De Zweedse verkiezingen van 2026 hebben een spannende wending genomen. Na het tellen van de meeste stemmen lijkt het centrumlinks blok nipt voor te staan. Volgens de laatste prognoses van de Zweedse zender SVT zou dit blok ongeveer 51,3 procent van de stemmen behalen. Dit betekent een belangrijke wending in de Zweedse politiek, waar de sociaaldemocratische leider Magdalena Andersson als mogelijke nieuwe premier naar voren komt.
Met ongeveer 94,5 procent van de stemmen geteld, blijken de sociaaldemocraten met 28,1 procent de grootste partij te zijn, ondanks een verlies van 2,3 procentpunt ten opzichte van de vorige verkiezingen. Dit zou hun slechtste resultaat in meer dan een eeuw zijn. De regeringspartij Moderaterna geleid door de huidige premier Ulf Kristersson staat op 19,9 procent. De radicaalrechtse Zweden Democraten zakken naar 17,6 procent een daling ten opzichte van de 20,5 procent in 2022.
Een krappe overwinning voor het centrumlinks blok
Volgens de voorlopige zetelverdeling van de Zweedse kiesautoriteit komt het centrumlinks blok op 176 zetels tegenover 173 zetels voor het rechtse blok. Het Zweedse parlement telt 349 zetels en voor een meerderheid zijn er 175 zetels nodig. Het verschil tussen beide blokken is slechts 0,45 procent van de stemmen. De definitieve uitslag wordt verwacht na het tellen van de stemmen uit het buitenland, wat mogelijk pas woensdag zal gebeuren.
Magdalena Andersson heeft al aangegeven dat, als de uitslag standhoudt, Zweden een nieuwe regering zal krijgen. Ulf Kristersson heeft nog geen teken gegeven dat hij zijn verlies erkent. Dit is begrijpelijk, gezien de ervaring van 2022, toen de exitpolls ook op een nipte zege voor centrumlinks wezen, maar de definitieve uitslag een ander verhaal vertelde.
De uitdagingen van een nieuwe regering
Een overwinning voor het centrumlinks blok betekent nog geen garantie voor een nieuwe regering. De Centrumpartij weigert de macht te delen met de Linkse Partij die juist eist deel uit te maken van elke coalitie. Bovendien staat de Linkse Partij onder vuur vanwege antisemitische uitlatingen wat de formatie nog ingewikkelder maakt. Parlementsvoorzitter Andreas Norlén heeft al aangegeven dat het een ingewikkeld proces zal worden om een regering te vormen.
Inhoudelijk liggen de partners ook uiteen. De Groenen en de Linkse Partij willen dat rijken meer bijdragen, terwijl de Centrumpartij tegen een miljardairsbelasting is. Magdalena Andersson belooft meer geld voor welzijn en een eerlijker belastingstelsel, maar zegt dat Zweden zijn strenge migratiebeleid moet voortzetten. De pro-westerse en pro-Oekraïense koers van Zweden zal naar verwachting weinig veranderen.
De politieke landschap van Zweden
De huidige regering van Zweden bestaat uit een coalitie van de Liberalen de Christendemocraten en de Moderaterna met gedoogsteun van de Zweeden Democraten. Bij de verkiezingen van 2022 lagen de linkse en rechtse blokken ook al zeer dicht bij elkaar. Het linkse blok ging in de eerste exitpoll aan kop met 49,8 procent van de stemmen, tegen 49,2 procent voor het rechtse blok. In de definitieve uitslag bleek de verhouding omgekeerd: het rechtse blok behaalde 49,6 procent van de stemmen, het linkse blok 48,9 procent.
Ulf Kristersson vormde uiteindelijk een regering met gedoogsteun van de Zweden Democraten. Deze samenwerking beviel Kristersson zo goed, dat hij de Zweden Democraten nu deel zou laten nemen in een nieuwe rechtse regering, met ministerposten voor migratie en integratie. Na deze aankondiging zakten zowel de Moderaterna als de Liberalen in de peilingen, maar de voorsprong van links verdween vlak voor de verkiezingen grotendeels.
De Zweedse kiezers hebben zich dit jaar vooral zorgen gemaakt over gezondheidszorgonderwijsrecht en ordeouderenzorg en het milieu. De eerste voorlopige resultaten van de parlementsverkiezingen werden rond 21.00 uur van zondagavond bekendgemaakt. De definitieve uitslag en de formatie van een nieuwe regering zullen nog enige tijd op zich laten wachten.
