In de digitale wereld van vandaag de dag zien we steeds vaker gevaarlijke uitdagingen op sociale media opduiken. Deze uitdagingen, vaak bedoeld als grap of voor de adrenalinestoot, kunnen ernstige gevolgen hebben. Maar waarom laten zich zo veel pubers hierdoor verleiden? Ontwikkelingspsycholoog Wim Beyers van de Universiteit Gent biedt inzicht in de psychologische factoren die hierbij spelen.
De hersenen van adolescenten zijn nog in ontwikkeling, wat resulteert in een verhoogde gevoeligheid voor spanning en beloning. Deze factoren, gecombineerd met de wens om te passen bij leeftijdsgenoten, maken jongeren extra vatbaar voor risicovol gedrag. Beyers benadrukt dat deze combinatie een perfecte storm vormt voor het verspreiden van gevaarlijke uitdagingen op sociale media.
De rol van de hersenen in risicovol gedrag
Het tienerbrein is nog niet volledig ontwikkeld, vooral de delen die verantwoordelijk zijn voor beslissingsvorming en risicobeoordeling. Dit betekent dat adolescenten vaak minder goed in staat zijn om de gevolgen van hun acties in te schatten. Bovendien is het beloningssysteem in hun hersenen hyperactief, wat betekent dat ze meer geneigd zijn om risico’s te nemen voor de kans op een beloning.
Beyers vergeleek dit proces met een adrenalinestoot die jongeren zoeken. ‘Het is alsof ze een kick nodig hebben, een gevoel van opwinding dat ze krijgen van het uitvoeren van deze uitdagingen,’ aldus Beyers. Deze zoektocht naar opwinding, gecombineerd met de wens om te indrukken op leeftijdsgenoten, maakt het voor pubers moeilijk om te weerstaan aan deze uitdagingen.
De invloed van sociale media
Sociale media spelen een cruciale rol in het verspreiden van deze uitdagingen. Platforms zoals TikTok en Instagram maken het mogelijk voor uitdagingen om snel te gaan viraal. Jongeren zien hun vrienden en idolen deze uitdagingen aanvaarden en willen daar niet achteraan staan. Dit creëert een sociaal druk dat moeilijk te weerstaan is.
Beyers benadrukt dat de sociale validatie die jongeren krijgen van hun leeftijdsgenoten een krachtige motivator is. ‘Als ze zien dat anderen het doen en positieve reacties krijgen, voelen ze zich aangemoedigd om hetzelfde te doen,’ zegt Beyers. Dit fenomeen is niet nieuw, maar sociale media hebben het versterkt en versneld.
Hoe ouders en opvoeders kunnen helpen
Hoewel de psychologische factoren sterk zijn, zijn er manieren waarop ouders en opvoeders kunnen helpen om jongeren te beschermen tegen gevaarlijke uitdagingen. Beyers adviseert om open communicatie te stimuleren. ‘Praat met je kinderen over de risico’s van deze uitdagingen en leg uit waarom het belangrijk is om veilig te blijven,’ raadt Beyers aan.
Het is ook belangrijk om jongeren te leren kritisch te denken over wat ze online zien. Beyers suggereert om ze te moedigen om te vragen: ‘Is dit echt een goede idee?’ en ‘Wat zijn de mogelijke gevolgen?’ Door hen te helpen deze vragen te stellen, kunnen ze beter leren om risico’s te beoordelen en veiligere keuzes te maken.
Ten slotte benadrukt Beyers het belang van het bieden van alternatieven voor opwinding. ‘Jongeren hebben een natuurlijke behoefte aan spanning en avontuur. Het is belangrijk om hen veilige manieren te bieden om deze behoefte te vervullen,’ zegt Beyers. Dit kan variëren van sporten tot creatieve activiteiten die hen dezelfde kick geven zonder de gevaarlijke risico’s.
