Op dinsdagavond 23 september 2026 heeft de uitgeverij Hoogland & Van Klaveren bekendgemaakt dat Sjoerd Kuyper 74 jaar, in zijn woonplaats Bergen is overleden na een kort ziekbed.
De Nederlander, geboren in Amsterdam, werd alom geprezen voor meer dan vijftig kinder- en jeugdboeken. Zijn bekendste werk, het boek ‘Het zakmes’, werd later omgevormd tot een succesvolle film en televisieserie, waarmee hij een generatie lezers en kijkers heeft beïnvloed.
Vroege leven en literaire start
Na zijn geboorte in Amsterdam verhuisde Kuyper op tweejarige leeftijd met zijn ouders naar Berkhout waar zijn vader als leraar werkte. De zeven jaar die hij daar doorbracht, vormden de inspiratie voor de latere Robin-verhalen. Een verdere verhuizing naar Oostvoorne bracht hem in contact met poëzie en muziek; hij raakte gefascineerd door artiesten als Bob Dylan en Boudewijn de Groot.
Op zestienjarige leeftijd publiceerde hij zijn eerste gedicht in de landelijke bloemlezing ‘Een tien voor de tieners’. Later studeerde hij filosofie in Amsterdam, maar zette die studie in 1974 stop om full-time schrijver te worden. Zijn debuutbundel Ik herinner mij Klaas Kristiaan verscheen bij De Bezige Bij waarna hij actief werd als redacteur en organisator van poëzielezingen door het land.
Kinderenliteratuur: Robin-reeks en Griffels
De serie rond de kleuter Robin werd een cultureel fenomeen. Vier titels uit deze reeks kregen een Griffel waarvan één een Gouden Griffel voor Robin en God was. Daarnaast ontving Kuyper drie Zilveren Griffels voor diverse Robin-boeken en voor de jeugdromans Bizar en Hotel De Grote L. In werd nogmaals een Zilveren Griffel toegekend voor Maantje Verhuist de Zee.
Zijn volledige oeuvre werd in bekroond met de Theo Thijssen-prijs voor kinder- en jeugdliteratuur. De jury prees zijn vermogen om “moeilijke dingen, grootse dingen zelfs, te vertellen in een eenvoudige taal, die zich nestelt in je hoofd en blijft rondzingen als een liedje”.
Film, televisie en musical
Voor de televisieserie ‘Het zakmes’ leverde Kuyper zelf het scenarioschrijverschap. In 1992 regisseerde Ben Sombogaart de filmversie, die bekroond werd met een Cinekid Award een Gouden Kalf en internationaal zelfs een Emmy Award. Dit succes maakte de overgang van boek naar scherm tot een van de meest gedenkwaardige Nederlandse adaptaties.
Later breidde hij zijn creatieve werk uit naar musicals. In 2003 schreef hij de teksten voor ‘De scheepsjongens van Bontekoe’ en participeerde daarna in nog elf producties, zes voor kinderen en vier voor volwassenen. De bekendste hiervan waren ‘Turks fruit’, gebaseerd op Jan Wolkers, en ‘Dromen zijn bedrog’, waarmee hij een John Kraaijkamp Musical Award won. Ook leverde hij het script voor de musical ‘De diepvriesdames’, geïnspireerd op een verhaal van Annie M.G. Schmidt.
Latere werken en maatschappelijke thema’s
In zijn latere jeugdromans gebruikte Kuyper steeds vaker een kritische blik op maatschappelijke vraagstukken. Het in Curaçao spelende boek De Duik benoemt de armoedewerfen van het koloniale verleden, terwijl De Grote Vloed () scherp commentaar levert op het maatschappelijke ontwijken van de klimaatcrisis. Over dit boek zei hij: “Ik dacht: dit kan weleens mijn laatste grote boek zijn. Zo kan ik nog een beetje helpen, misschien, aan een mooiere wereld.”
Met een carrière die zich uitstrekt over vijftig jaar, blijft Sjoerd Kuyper een toonaangevende stem in de Nederlandse kinder- en jeugdliteratuur. Zijn verhalen, muziek en scenarios blijven resoneren, en zijn nalatenschap zal nog generaties blijven inspireren.
