Tijdens een onaangekondigd stikstofprotest op maandag 10 augustus in het Friese dorp Sexbierum reden boeren met hun trekkers in colonne over de A31. Eerder had de politie aangekondigd dat zij de betrokken boeren achteraf zouden beboeten. Dit plan is echter niet doorgezet.
De politie had aanvankelijk gegevens van betrokken boeren genoteerd om achteraf boetes te kunnen uitschrijven. Na vragen van de media kwam de politiewoordvoerder echter terug op deze verklaring. De namen en kentekengegevens bleken eerder die avond genoteerd bij een informatiebijeenkomst, nog voordat de boeren de snelweg op reden.
Politie kon geen boetes uitschrijven
Volgens de politie reden zo’n vijftig trekkers op de A31. Op dat moment was slechts één politieauto beschikbaar op de snelweg en in de omgeving. De agenten kozen ervoor de trekkers van de snelweg te begeleiden. Daarbij werden geen gegevens van individuele bestuurders genoteerd.
De eerder verzamelde namen en kentekens kunnen volgens de politie niet achteraf worden gebruikt om bestuurders te bekeuren, omdat niet kan worden vastgesteld wie met welke trekker reed. Het afplakken van kentekens en het rijden met tractoren op de snelweg is verboden. Bij eerdere boerenprotesten werden kentekens ook afgeplakt, waardoor de politie geen boetes kon uitschrijven.
Openbaar Ministerie kondigt strafrechtelijke handhaving aan
Eerder deze week kondigde het Openbaar Ministerie aan dat bestuurders van landbouwvoertuigen die tijdens demonstraties de snelweg op rijden, kunnen rekenen op strafrechtelijke handhaving. Hetzelfde geldt voor bestuurders die met een afgeplakt kenteken de weg op gaan.
Het OM wijst erop dat demonstreren een grondrecht is dat in principe bescherming verdient. „Op basis van de Wet openbare manifestaties [Wom] moet een demonstratie tijdig worden gemeld bij de gemeente zodat de burgemeester kan besluiten wat nodig en mogelijk is. De burgemeester heeft de bevoegdheid om een demonstratie indien nodig te beperken, te verbieden of te beëindigen.”
Justitie constateert dat de laatste tijd „met regelmaat” demonstraties plaatsvinden die invloed hebben op de verkeersveiligheid. „Het gaat dan om gedragingen als het langzaam rijden op een snelweg en het blokkeren van een snelweg.” Langzaam rijden op de snelweg levert in beginsel „andere strafbare feiten op” dan een weg blokkeren.
Dodelijk ongeluk op de A59
Directe aanleiding voor dit standpunt van het Openbaar Ministerie is een dodelijk ongeluk vorige week vrijdag op de A59 in Noord-Brabant. Vier auto’s botsten op elkaar in de staart van een file die was ontstaan doordat boeren met langzame tractoren op de snelweg reden. Twee zeventigers kwamen om het leven, zes anderen raakten gewond.
De trekkers waren onderweg naar een spoeddebat in Den Bosch over het intrekken van de vergunning van vijf pluimveehouders. In aanloop naar dit boerenprotest had een woordvoerder van de politie Oost-Brabant laten weten dat er geen plannen waren om op te treden tegen boeren wanneer ze met langzame tractoren op de snelweg zouden rijden.
Politie en burgemeesters overleggen
De politie laat weten dat regionaal, in lokale driehoekoverleggen van burgemeester, politie en justitie, moet worden bepaald „op welke wijze en op welk moment strafrechtelijke handhaving op een verantwoorde en efficiënte manier kan plaatsvinden”. De politie zegt nu „hard te werken” aan een „werkbare handreiking voor de politiemedewerkers”.
De politie zegt in overleg met burgers demonstraties te zullen begeleiden en te zorgen voor een veilig verloop. „Demonstreren mag alleen als dat binnen de kaders van de wet blijft, en als dat niet gebeurt, treden we op. We treden op wanneer strafbare feiten worden gepleegd, gemaakte afspraken rondom de demonstratie niet worden nagekomen, of de veiligheid van demonstranten of omstanders in het geding komt”.
Actievoerende boeren vinden de richtlijn van het OM onzinnig, volgens hen is de snelweg juist de veiligste route voor protest.
