De publieke omroep Ongehoord Nederland (ON) bevindt zich in een diepe crisis na een omstreden uitzending waarin begrip werd getoond voor uitspraken van Adolf Hitler. Deze controverse heeft geleid tot een serieuze waarschuwing van het Commissariaat voor de Media die de minister nu de mogelijkheid geeft om de erkenning van de omroep in te trekken.
De uitzending, die eind juli werd uitgezonden, toonde een fragment waarin Hitler sprak over de zogenaamde gevaren van globalisme. Voormalig hoofdredacteur Joost Niemöller en gezicht van de omroep Raisa Blommestijn toonden begrip voor deze uitspraken, wat leidde tot een golf van verontwaardiging. Dit incident is voor het Commissariaat het kantelpunt dat heeft geleid tot hun beslissing.
Het Commissariaat voor de Media neemt stelling
In een brief aan minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft het Commissariaat voor de Media duidelijk gemaakt dat er voldoende aanleiding is om de erkenning van ON in te trekken. Het Commissariaat stelt dat de omroep structureel in gebreke blijft bij de naleving van wettelijke normen en journalistieke kwaliteitsnormen.
De toezichthouder wijst erop dat ON al langer onder verscherpt toezicht staat vanwege verschillende overtredingen, waaronder schijn van belangenverstrengeling en het niet naleven van het eigen redactioneel statuut. Bovendien kreeg de omroep vorig jaar een last onder dwangsom opgelegd vanwege het niet delen van alle benodigde informatie voor financiële controles.
De toekomst van Ongehoord Nederland
Minister Letschert heeft aangegeven binnenkort een besluit te nemen over de toekomst van ON. Ze heeft de Kamer toegezegd hen op korte termijn, ruim voor het debat van 24 september, te informeren over haar afweging. De minister kan de erkenning van een omroep intrekken als er twee sancties liggen van het Commissariaat, wat nu het geval is.
Peter Vlemmix, directeur van Ongehoord Nederland, heeft laten weten dat de omroep doorgaat met de strijd voor hun voortbestaan. Volgens Vlemmix heeft het Commissariaat geen oog gehad voor de aantoonbare verbeteringen van het laatste jaar. Welke verbeteringen hij bedoelt, zijn echter niet verduidelijkt.
Politieke reacties en juridische mogelijkheden
Meerdere politieke partijen dringen al langer aan op een vertrek van ON uit het publieke bestel. Ook het kabinet heeft vorige week aangekondigd te onderzoeken welke juridische mogelijkheden er zijn om de omroep van de buis te halen. Advocaten en experts in mediarecht wijzen erop dat de minister kan optreden als de politiek dat wil, maar dat dit geen precedent mag worden dat de persvrijheid ondermijnt.
Het Commissariaat voor de Media controleert of alle omroepen zich aan de regels van de Mediawet houden en kan boetes opleggen. Bij meerdere boetes kan de vergunning van de omroep worden ingetrokken. Ook kan de minister daartoe verplicht worden, bijvoorbeeld bij financieel wanbeheer.
De bal ligt nu bij minister Letschert, die moet beslissen of ze de erkenning van Ongehoord Nederland intrekt. Dit besluit zal niet alleen de toekomst van de omroep bepalen, maar ook een signaal geven over de grenzen van redactionele vrijheid en de verantwoordelijkheden van publieke omroepen.
