De Rijn, een van Europa’s belangrijkste transportaders, bereikte op 4 augustus 2026 bij Lobith een historisch laag waterpeil. Deze extreme droogte heeft al snel ernstige gevolgen voor de scheepvaart en industrie in zowel Nederland als Duitsland. Bedrijven die afhankelijk zijn van de binnenvaart zien hun kosten stijgen en hun planningen in het gedrang komen.
De lage waterstanden maken het voor binnenvaartschepen moeilijk om volle ladingen te vervoeren. Dit leidt tot hogere transportkosten en langere doorlooptijden, wat de hele logistieke keten beïnvloedt. Evofenedex de belangenorganisatie voor handel en logistiek, waarschuwt dat de situatie snel escaleert.
Transportkosten stijgen door beperkte lading
Door de lage waterstanden kunnen binnenvaartschepen minder lading meenemen. Dit betekent dat er meer schepen nodig zijn om dezelfde hoeveelheid goederen te vervoeren, terwijl er juist minder capaciteit beschikbaar is. Wouter van der Geest van Rebel Group verklaart dat dit leidt tot hogere transportkosten en meer onzekerheid in de planning.
De gevolgen zijn niet alleen beperkt tot de scheepvaart. Wanneer lading uitwijkt naar de weg of het spoor, neemt de druk daar ook toe. Dit kan leiden tot knelpunten in de toeleveringsketens, vooral voor de bouw-, chemie- en voedselsector. Sommige producten, zoals grote buizen, kunnen vanwege hun omvang alleen over water vervoerd worden, wat tot productievermindering of stilstand kan leiden.
Riviercruises annuleren of aanpassen
Ook de riviercruisesector wordt zwaar getroffen. Aanbieders moeten reizen annuleren of aanpassen vanwege de lage waterstanden. Vooral vaartochten naar Duitsland worden momenteel niet of in een andere vorm uitgevoerd. De Rijn bereikte recent de laagste waterstand ooit gemeten bij Lobith, waar de rivier Nederland binnenkomt. Riviercruises door Nederland en België hebben minder hinder van de lage waterstand.
Hoewel binnenvaartschippers last hebben van de lage waterstand, kan de vrachtvaart verder varen dan de riviercruisesector, omdat met minder lading gevaren kan worden. Op een riviercruise is het aantal mensen de enige variabele en dat maakt weinig verschil aldus binnenvaartexpert Wouter van der Geest.
Economische gevolgen voor Duitsland
In Noordrijn-Westfalen heeft de Rijn een historisch lage waterstand bereikt. De rivier wordt niet gesloten voor scheepvaart, maar schippers moeten zelf bepalen of ze kunnen varen. Op veel plaatsen kunnen binnenschepen alleen nog met beperkte lading door de vaargeulen. De Rijn laat op 44 procent van de meetpunten historisch lage waterstanden zien, de Elbe op 16 procent en de Donau op 78 procent.
De lage waterstanden kunnen serieuze problemen voor de economie opleveren. Oliver Krischer minister van Verkeer in Noordrijn-Westfalen, wil een nationale taskforce instellen om maatregelen te nemen om het transport over de rivieren te verbeteren. Hij wil geld van de centrale overheid om de vaargeul tussen Duisburg en Keulen te kunnen verdiepen.
Het Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung (DIW) waarschuwt dat de lage waterstanden kunnen leiden tot hogere transportkosten en knelpunten in de toeleveringsketens, vooral voor de chemische, mineraalolie- en staalindustrie. De Rijn is een centrale slagader voor het goederenverkeer in Duitsland, en de huidige situatie dreigt de economie zwaar te belasten.
