In een geïsoleerde zaak uit het dorp Norg in Drenthe heeft de rechtbank Noord-Nederland vastgesteld dat een door het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) aangestelde schade-expert niet aan de wettelijke eis van onafhankelijkheid voldeed. De uitspraak betreft de afwijzing van een claim van Sietze de Jong, die stelt dat zijn woning schade heeft opgelopen door de aardbevingen die voortvloeien uit de gaswinning in Groningen en Noord-Drenthe.
De claim werd oorspronkelijk afgewezen op basis van het rapport van Rinse Wiersum, mede-eigenaar van het schade-bureau D.O.G. Ingenieurs B.V. Nadat het IMG kort vóór de zitting toegaf dat de afwijzing onterecht was, bood het een hogere vergoeding aan De Jong. De rechter besloot echter de zaak toch inhoudelijk te behandelen, omdat het ging om een principiële kwestie rondom de onafhankelijkheid van de betrokken deskundige.
De rechtszaak en de uitspraak
Tijdens de zitting toonde persrechter Marion de Jonge aan dat de deskundige een duidelijk belangenconflict had. Wiersum had naast zijn rol als taxateur ook een aandeel en een bestuurderspositie in D.O.G., waardoor hij rechtstreeks profiteerde van de declaraties die het schade-bureau bij het IMG indient. Een gezamenlijk onderzoek van RTV Drenthe, RTV Noord en Follow the Money, gepubliceerd in april, liet zien dat het vermogen van Wiersum tussen 2017 en 2024 steeg van één miljoen naar zestig-een miljoen euro, een stijging die bijna uitsluitend werd toegeschreven aan de beoordeling van aardbevingsschade.
De deskundige had bij het indienen van de verplichte onafhankelijkheidsverklaring de vermelding van zijn aandeelhouderschap weggelaten. Het IMG baseert de onafhankelijkheid op een “Disclosure Statement”, maar kon niet aantonen dat Wiersum zijn positie correct had opgegeven. De rechtbank concludeerde daarom dat het niet kon worden uitgesloten dat Wiersum een persoonlijk belang had bij de uitkomst van de schade-beoordeling, waardoor hij niet als onafhankelijk kan worden gekwalificeerd.
Financiële belangen en de rol van IMG
Uit het journalistieke onderzoek bleek dat de schadebureaus D.O.G. en 10BE gezamenlijk miljoenen euro’s verdienen met het taxeren van aardbevingsschade. Het eigen vermogen van de eigenaren, waaronder Wiersum, groeide exponentieel. In de concrete claim van De Jong werd oorspronkelijk een vergoeding van €1.225,23 afgewezen; na de gerechtelijke beslissing werd dit bedrag verhoogd tot ongeveer €6.400, inclusief proceskosten.
Het IMG heeft gereageerd met de mededeling dat de externe bureaus via een openbare aanbesteding worden geselecteerd, marktconforme tarieven ontvangen en dat de onafhankelijkheid wordt gegarandeerd door een formele verklaring en een opname in het deskundigenregister. Daarnaast verwees het naar eerdere uitspraken van zowel de rechtbank als de Raad van State, waarin wordt gesteld dat de huidige procedures volstaan om onafhankelijkheid te waarborgen.
Reacties van betrokken partijen en mogelijke consequenties
Professor Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, waarschuwt dat de uitspraak een signaal kan afgeven voor alle gedupeerden die in de toekomst door dezelfde taxateur of zijn mede-aandeelhouders worden beoordeeld. “Als er een persoonlijk belang speelt, levert het advies weinig meer op dan een belangenverstrengeling,” stelt hij. D.O.G. heeft in een reactie aangegeven geen intentie te hebben om haar werkwijze aan te passen, ondanks de uitspraak.
SP-Kamerlid Sandra Beckerman heeft de minister van Binnenlandse Zaken, Hugo Heerma, vragen gesteld over mogelijke overheidsinterventie indien het IMG en de schadebureaus hun procedures niet wijzigen. De minister heeft nog geen definitieve reactie gegeven.
Voor Sietze de Jong betekent de uitspraak geen eindsymfonie; hij overweegt hoger beroep en blijft pleiten voor meer transparantie binnen de schade-afhandeling. Hij heeft in de afgelopen vijf jaar ongeveer 25 inwoners van Norg geholpen bij het indienen van claims, en hoopt dat de zaak een bredere cultuurverandering teweegbrengt.
