In een bescheiden huiskamer in Colombia opent Diana Rodríguez, 40, een felpaarse koffer. Ze haalt er een stapel camouflage-shirts uit en houdt ze tegen haar neus. “Ik ruik hem,” fluistert ze, haar stem gebroken. Een brandende kaars staat naast een grote foto van haar man, Diego Hernando Alvarado, gekleed in een Oekraïens legeruniform met een geweer over zijn schouder en een groene band om zijn hoofd. Twee jaar eerder had ze hem uitzwaaien op een reis via Parijs en Polen naar Ternopil, een stad in het westen van Oekraïne.
Waarom Diego naar Oekraïne vertrok
Diego, een voormalig marinier en ervaren lichaamwachter, zag op TikTok een oproep van het Oekraïense leger die Colombiaanse huurlingen zocht. De video beloofde 19 miljoen pesos per maand (ongeveer 5.000 euro), een som die in Colombia meer oplevert dan een half jaar normaal inkomen. “Hij was altijd iemand die zijn dromen wilde najagen,” herinnert Diana zich. Hij vertelde enthousiast over de financiële mogelijkheid en zijn vaardigheid met wapens. Ondanks haar smeekbeden – “Ik smeekte hem op mijn knieën om niet te gaan” – vertrok hij op 1 mei 2024.
Het laatste contact en de nasleep
Terug thuis zoekt Diana op haar laptop naar het laatste digitale spoor van Diego. Ze zet een video af waarop hij door ruïnes loopt, net na een bombardement dat hij minimaal overleefde. “Kijk, dit was het laatste contact dat ik met hem had,” zegt ze terwijl hij zegt dat God hem gered heeft. Kort daarna meldt een onbekende contactpersoon dat Diego mogelijk om het leven kwam bij een aanslag op een brug. Het lichaam is nooit teruggevonden, ondanks de belofte van een eenmalige uitbetaling van circa 300.000 USD volgens zijn contract.
De groeiende gemeenschap van Colombiaanse strijders
Advocaat Carlos Ramírez, oprichter van de non-profit La voz de los que no están ondersteunt inmiddels zo’n vierhonderd familieleden van Colombianen die in Oekraïne vochten. Hij vertelt dat sinds het uitbreken van de oorlog in 2022 ongeveer zevenduizend Colombianen zich hebben aangemeld, waarvan circa tweeduizend permanent aan het front staan. De werving gebeurt vooral via TikTok, waar rekruteerders video’s plaatsen met contracten van een half jaar of langer. De meerderheid wordt ingedeeld in Oekraïense brigades, terwijl de aantallen die voor de Russische kant vechten verwaarloosbaar klein blijven.
Economie, motieven en controverse
De aantrekkingskracht van Oekraïne ligt in het feit dat “in Oekraïne kunnen ze per maand verdienen wat ze in Colombia nog niet eens in een half jaar tijd verdienen”. Veel Colombiaanse strijders hebben een militaire achtergrond uit de decennialange binnenlandse conflicten; pensionering gebeurt vaak rond hun veertigste, terwijl het pensioen slecht is. Hierdoor zoeken ze extra inkomen als huurling hoewel volgens Ramírez ze juridisch gezien geen huurlingen zijn omdat ze onder het nationale leger vallen. De populaire perceptie blijft echter dat ze vechten voor geld.
De worsteling van families en de politieke dimensie
Diana heeft een tatoeage op haar pols laten zetten ter nagedachtenis aan Diego. Ze heeft een crowdfundingactie gestart in de hoop zijn lichaam te vinden en sluit zich aan bij een stil protest georganiseerd door Ramírez, waarbij foto’s van de overleden strijders en kaarsen worden tentoongesteld. President Gustavo Petro heeft eerder de inzet van Colombiaanse vechters in het buitenland veroordeeld en wil via een wetsvoorstel de werving beperken. Hoe de huidige president, Abelardo de la Espriella, hierop zal reageren, blijft onduidelijk.
