Dit jaar heeft de werkgeversvereniging AWVN een scherpe daling gerapporteerd in het aantal afgesloten collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s). In de drie maanden juli-september werden slechts drie nieuwe cao’s ondertekend, tegenover een gebruikelijk gemiddelde van twintig-een per september en zo’n vijftig over het kwartaal. Deze cijfers duiden op een structureel dieptepunt in de onderhandelingsactiviteit.
De reden die door werkgevers wordt aangehaald, is een bredere onzekerheid rondom het kabinetbeleid. De impact van overheidsmaatregelen op loneninflatie en de algehele koopkracht blijft onduidelijk, waardoor beide partijen terughoudend zijn. Bovendien noteert de AWVN een groeiende kloof tussen de vakbonden en werkgevers: vakbonden zoeken snelle, kortetermijn-loonsverhogingen, terwijl werkgevers de langetermijn-stabiliteit van hun bedrijven vooropstellen en daarom liever loonruimte behouden voor toekomstig gebruik.
Transportbonden nemen het heft in eigen handen
Parallel aan de nationale trend hebben de vakbonden FNV en CNV in de transportsector een ultimatum gesteld aan de werkgevers. Nadat de deadline op woensdagmiddag 12.00 uur zonder reactie verstreek, kondigden zij aan tot regelmatige acties tot aan kerst. De eerste actie-data worden later in de week bekendgemaakt, maar de intentie is duidelijk: iedere week een demonstratie of verstoring om druk uit te oefenen op de werkgevers.
Ultimatum en geplande acties
Het ultimatum vroeg de werkgevers om de vastgelopen cao-onderhandelingen Openbaar Vervoer nieuw leven in te blazen. CNV-onderhandelaar Niels Rook stelde dat de werkgevers de kans op een oplossing hebben gemist en dat de vakbonden nu “actie-na-actie” zullen organiseren. Door de data kort van tevoren te publiceren, willen de vakbonden voorkomen dat vervoersbedrijven noodroosters opzetten om de impact te beperken.
Eisen van de vakbonden
De transportvakbonden hebben een pakket eisen neergelegd. Centrale punten zijn:
- Een loonsverhoging van 9,5 % over twee jaar.
- Vastere en voorspelbare dienstroosters; werkgevers willen roosters pas vier dagen van tevoren bekendmaken, wat de vakbonden afwijzen.
- Het schrappen van onbetaalde pauzes en het wegnemen van het instemmingsrecht van de ondernemingsraad over roosters.
- Een ouderenregeling snellere transitie naar een vast contract, een fiscaal vriendelijke regeling voor het aflossen van studieschulden, en volledig betaald ouderschapsverlof gedurende de eerste negen weken.
De cao zou van toepassing zijn op ongeveer 13 000 werknemers in het stedelijk en regionaal vervoer, inclusief buschauffeurs en kantoorpersoneel van bedrijven als Arriva, EBS, Qbuzz, Keolis, Transdev, Connexxion en Hermes. Het stadsvervoer van Amsterdam, Den Haag en Rotterdam valt echter buiten deze cao, omdat die sector een eigen overeenkomst heeft.
De combinatie van een nationaal cijfermatig dieptepunt in cao-onderhandelingen en de gerichte acties in de transportsector schetst een gespannen arbeidsklimaat. Terwijl werkgevers de onduidelijkheid rondom het overheidsbeleid benadrukken, laten vakbonden zien dat ze bereid zijn tot concrete acties over te gaan om hun eisen door te drukken. De komende weken zullen bepalen of de druk leidt tot een nieuwe golf van cao-akkoorden of dat de stagnatie zich verder verdiept.
