In Europa staan twee grote budgettaire uitdagingen centraal: Frankrijk probeert zijn enorme schuldenlast te temmen, terwijl Nederland en de Vlaamse regio steeds opnieuw tegen tegenstrijdige fiscale regels aanlopen. De ontwikkelingen komen op een moment dat de Europese Unie druk uitoefent op lidstaten om hun begrotingen op orde te krijgen.
Franse regering streeft naar 43 miljard euro besparing
Premier Sébastien Lecornu presenteerde recent een pakket van besparingsmaatregelen dat een totaal van 43 milliarde euro moet opleveren. Het plan omvat een verhoging van de btw, een duurdere inkomensbelasting extra heffingen op pensioenen en het bevriezen van bepaalde toeslagen, zoals kinderbijslag. De minister van Financiën claimt dat deze maatregelen nodig zijn om het begrotingstekort te beperken tot 5 % van het bbp in 2027.
De Franse staatsschuld staat nu op ongeveer 3,6 biljoen euro en zou in 2027 wel 121,7 % van het bbp kunnen bedragen – meer dan dubbel de EU-norm. Het fiscale programma wordt daarom omschreven als een “herstelbegroting”. Tegelijkertijd staan de komende presidentsverkiezingen in de lente, waardoor elke onpopulaire maatregel politiek riskant is.
Nederlandse budgetstrijd: sociale zekerheid vs vermogensbelasting
In Den Haag worstelt de coalitie met een evenwichtig compromis. Links wil de bezuiniging op de sociale zekerheid terugkeren, rechts zet zich in tegen de voorgenomen vermogensaanwasbelasting in box 3. Minister van Financiën Heinen krijgt de beschuldiging te zuinig te zijn, terwijl hij wijst op de noodzaak om de begrotingsregels van de EU te respecteren. Een lopende discussie gaat over de manier waarop overheidsinvesteringen worden geboekt: het traditionele “kasstelsel” versus een meer bedrijfswaardig “baten-lastenstelsel”.
Critici zoals Peter Wennink bestempelen het huidige kasstelsel als “middeleeuws”, maar economen waarschuwen dat de overheid niet opereert als een winstmaximiserende onderneming. Investeringen die geen rendement opleveren, verhogen de staatsschuld en de rentelasten, zonder de marktdiscipline die bedrijven dwingt tot terugdringing.
Vlaamse gemeentefinanciën onder druk door nieuwe bezuinigingen
In Vlaanderen heeft een recente besparingsronde geleid tot een verschuiving van meer dan één miljard euro tussen 2026 en 2031 uit het Gemeentefonds. Deze fondsen, die in 2025 een gegarandeerde groei van 3,5 % per jaar kregen, werden nu opgetrokken, waardoor 285 steden en gemeenten hun meerjarenplannen moeten herzien. De toezegging van de Vlaamse regering wordt door lokale besturen gezien als een duidelijke schending van het principe *pacta sunt servanda*.
Voor veel gemeenten betekent dit een dilemma: ofwel de lokale schulden laten oplopen, ofwel extra belastingen invoeren om de kloof te dichten. Zelfs financieel gezonde gemeentes, zoals Glabbeek, die tot nu toe jaarlijks een overschot boekten, worden nu geconfronteerd met een onzekere inkomstenstroom. Het resultaat kan een toename van gemeentefusies zijn, waarbij financieel zwakkere steden proberen te profiteren van de middelen van gezonde gemeenten.
Samengevat staan de drie regio’s onder druk: Frankrijk zoekt een brute belastingverhoging om de publieke schuld te beteugelen, Nederland debatteert over de juiste boekhoudmethode en de reikwijdte van vermogensbelastingen, en Vlaanderen ondermijnt de financiële zekerheid van haar lokale overheden. Deze dynamiek illustreert hoe nationale en subnationale beleidskeuzes rechtstreeks de economische stabiliteit van burgers beïnvloeden.
