De gemeente Groningen heeft een prognose gepubliceerd waarin een tekort van circa 38 hectare aan bedrijfsgrond wordt voorspeld tot het jaar 2040. Deze cijfers omvatten alleen het grondgebied binnen de stadsgrenzen; wanneer de volledige regio Groningen-Assen wordt meegenomen, stijgt het verwachte tekort tot tussen de 120 en 170 hectare. Het gemeentebestuur heeft reeds een plan opgesteld om een deel van dit gat op te vangen door nieuwe bedrijfskavels in Meerstad te ontwikkelen, een uitbreidend poldergebied ten noorden van de stad.
Meerstad, een relatief nieuw stadsdeel, wordt gepromoot als een loket voor ondernemerschap en groei. De voorgestelde kavels zouden bedrijven moeten aantrekken die hun activiteiten momenteel in verouderde of overvolle locaties houden. Het plan is onderdeel van een bredere strategie om de economische positie van Groningen te behouden en uit te breiden, terwijl de stad probeert te voldoen aan de nationale ambitie om elk jaar honderdduizend nieuwe woningen te bouwen.
Landelijke druk op grond: keuzes boven schaarste
Op nationaal niveau ontstaat echter een andere discussie. Hoogleraar landgebruiksplanning Martha Bakker van Wageningen University stelt dat Nederland niet per se een ruimtegebrek heeft, maar eerder een keuzeprobleem. Elke vierkante meter is al in gebruik – door boeren, bedrijven, woningen, natuur en defensie – en er ontstaan steeds meer “nieuwe vraagstukken” die plaats moeten vinden.
De woningbouwdoelstelling is ambitieus: in de komende tien jaar moet één miljoen extra huizen worden gerealiseerd, een tempo van honderdduizend per jaar. Een nieuw woongebied vraagt naast huizen zelf wegen, water- en elektriciteitsinfrastructuur, waardoor extra grond nodig is. Tegelijkertijd vereist het natuurherstel dat landbouwgrond wordt vrijgemaakt, en zoekt Defensie extra oefenterreinen. Deze opeenstapeling van eisen zet het bestaande grondgebruik onder druk.
Landbouw versus wonen, natuur en defensie
In 2024 bezette de landbouw nog maar liefst 54 % van het Nederlandse landoppervlak dat overeenkomt met ongeveer 1,8 miljoen hectare. Hoewel dit een groot deel van de oppervlakte vertegenwoordigt, levert de agrarische sector slechts een bescheiden bijdrage aan het bruto binnenlands product – rond de 1,5 % voor primaire productie en 6,4 % wanneer het volledige agro-complex wordt meegerekend. Volgens Bakker is het economisch gezien niet logisch om zo’n grote hoeveelheid grond permanent te reserveren voor een sector die relatief weinig rijkdom creëert.
De recente stikstofcrisis heeft de discussie over grondgebruik verscherpt. Door strenge Europese normen moeten er zones rond kwetsbare natuurgebieden ontstaan waar de stikstofuitstoot wordt beperkt. Dit drukt extra op agrarisch bedrijfspand, dat vaak moet wijken. Het gevolg is protest vanuit de landbouw, maar ook een groeiend besef dat een herverdeling van ruimte noodzakelijk is om zowel productie als ecologische doelen te halen.
Wat betekent dit voor Groningen?
Voor de stad Groningen betekent de landelijke discussie dat de geplande bedrijfsruimte in Meerstad niet op zichzelf staat. Het moet onderdeel uitmaken van een geïntegreerde visie waarin wonen, werken en groen samen kunnen bestaan. De gemeenteraad moet afwegen hoe veel van de 38 hectare in Meerstad daadwerkelijk kan worden toegewezen aan bedrijven zonder de ruimtebehoefte van nieuwe woonwijken of natuurprojecten verder te ondermijnen.
De beleidsmakers in Groningen lijken zich bewust van deze spanning. Ze benadrukken dat de oplossing meer is dan simpelweg “meer grond vinden”; het gaat om een strategische herindeling van bestaande functies, ondersteund door duidelijke politieke keuzes. Alleen dan kan de regio de groeiende vraag naar zowel economische als ecologische ruimte balanceren.
