De Amsterdamse wethouder voor huisvesting, Zita Pels, heeft aangekondigd te willen nagaan of het mogelijk en wenselijk is om de verkoop van losse kamers binnen appartementen die juridisch niet zijn opgedeeld te verbieden. Deze stap komt nadat op een lokaal vastgoedplatform een kamer van slechts 11 vierkante meter werd aangeboden voor bijna €100.000, een situatie die de aandacht trok van media zoals AT5. De kamer bevond zich in de wijk West en betrof geen zelfstandige woonunit: er was geen aparte ingang of eigen voorzieningen en financiering met een hypotheek bleek niet mogelijk.
Wat de zaak extra problematisch maakt, is dat de aangeboden ruimte deel uitmaakte van een gedeelde woning waar keuken, badkamer, toilet en zelfs het adres gedeeld werden met andere bewoners. Deze constructie is volgens Pels geen incident maar een groeiende trend op de Amsterdamse woningmarkt, met gevolgen voor bereikbaarheid en prijsdynamiek. De wethouder noemt de praktijk onacceptabel en waarschuwt dat zulke aanbiedingen de huizenmarkt verder kunnen opdrijven ten nadele van mensen die naar betaalbare woonruimte zoeken.
Waar draait de zorg om?
De kern van de bezorgdheid ligt bij het feit dat deze kamers functioneren als individueel verhandelbare objecten binnen een gedeelde woonomgeving, terwijl ze juridisch niet als zelfstandige woningen geregistreerd staan. In de praktijk betekent dit dat alleen mensen met aanzienlijke financiële middelen vaak toegang hebben tot dit soort marktaanbiedingen, wat de ongelijkheid vergroot. Volgens Pels is het onwenselijk dat speculatie met niet-zelfstandige wooneenheden bijdraagt aan stijgende prijzen, terwijl potentiële huurders en kopers met normale budgetten achterblijven. De wethouder ziet daarom reden om de aanpak van andere gemeenten, zoals Utrecht, te bestuderen en mogelijk over te nemen.
Utrecht als casestudie
Utrecht heeft al regels ingevoerd die de verkoop van losse kamers in niet-gesplitste woningen beperken; die aanpak trekt nu de aandacht van Amsterdam. Pels noemt het beleid in Utrecht interessant en wil analyseren of soortgelijke wettelijke instrumenten of handhavingsmechanismen ook hier toepasbaar zijn. Belangrijke vragen die moeten worden beantwoord zijn onder meer: hoe definieer je juridisch een zelfstandige woning versus een kamer, welke handhavingscapaciteit is nodig en welke effecten heeft een verbod op de totale woningvoorraad en op verhuurmarktconstructies zoals gedeelde woonhuizen?
Invloed op marktspelers en bewoners
Een verbod kan verschillende partijen raken: beleggers en makelaars die op dergelijke niche-aanbiedingen inzetten, individuele kopers met veel middelen, en natuurlijk de huidige en potentiële bewoners van gedeelde woningen. Pels benadrukt dat het huidige systeem vooral winstgevend is voor degenen die profiteren van schaarste en prijsstijgingen, ten koste van mensen die woonruimte zoeken. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat strengere regels onbedoelde gevolgen hebben, zoals het illegaal verbergen van kamers of het verminderen van beschikbare gedeelde woonvormen die juist betaalbaarheid kunnen bieden.
Handhaving en definities
Belangrijke praktische overwegingen voor Amsterdam zijn onder meer het vaststellen van heldere definities en het ontwerpen van werkbare handhavingsprocedures. Het begrip niet-zelfstandige woonruimte moet juridisch scherp worden omlijnd: gaat het alleen om het ontbreken van een eigen keuken en badkamer, of speelt ook het gedeelde adres een rol? Daarnaast vraagt handhaving om registratie, inspecties en mogelijk sancties, wat middelen en politieke wil vereist. Pels wil deze aspecten in kaart brengen en onderzoeken welke instrumenten het meest effectief maar proportioneel zijn.
Wat kunnen bewoners verwachten?
Voor Amsterdammers betekent dit dat er een periode van onderzoek en overleg aankomt. Pels wil gebruikmaken van voorbeelden en ervaringen uit andere gemeenten, draagvlak zoeken onder lokale stakeholders en afwegen welke maatregelen zowel effectief als rechtvaardig zijn. Als Amsterdam besluit tot actie kan dat leiden tot een verbod op de verkoop van losse kamers in niet-gesplitste appartementen, aanpassingen in vergunningen en strengere controle op vastgoedadvertenties. Doel is om te voorkomen dat speculatieve praktijken de woningmarkt verder onder druk zetten en om de toegang tot betaalbare woonruimte te verbeteren.
