Sinds 1 april merken huishoudens in België vrijwel overal een duidelijke opwaartse beweging in hun energiefactuur. Een doorrekening van de markt op basis van de V-test van de regulator VNR analyseerde precies 184 commerciële aanbiedingen en toont dat bijna alle gas– en elektriciteitscontracten duurder zijn geworden door het conflict tussen de VS/Israël en Iran. De studie gebruikt een standaardverbruik van 17.000 kWh voor gas en 3.500 kWh voor elektriciteit (verdeeld in 1.600 kWh dag en 1.900 kWh nacht) met een piekbelasting van 4 kW in de zone Fluvius Halle-Vilvoorde om jaarprijzen vergelijkbaar te maken.
Wat tonen de cijfers?
De rangschikking van die 184 tarieven (71 gascontracten en 113 elektriciteitsvarianten) laat grote verschillen zien. Voor gas werd de hoogste stijging gerapporteerd rond de 42,78 procentpunt, terwijl sommige contracten licht daalden of stabiel bleven. Bij elektriciteit zijn de opwaartse bewegingen minder heftig, met pieken van ongeveer 13 procentpunt. Belangrijk is dat een significante procentuele stijging niet automatisch betekent dat een contract het duurste is geworden: uitgangsniveau en kortingen bepalen het absolute eindbedrag. De recente aankondiging van een tijdelijk staakt-het-vuren zorgde er trouwens voor dat de groothandelsprijs van gas op korte termijn bijna 20 procent zakte, wat de markt snel kan omkeren.
Wie profiteerde of leed verlies?
De analyse toont duidelijke winnaars en verliezers. Huishoudens die in maart nog een vast contract afsloten, stonden vaak beter: vaste prijzen die in maart werden vastgelegd liggen nu onder veel van de variabele aanbiedingen van april. Een specifiek vast online-aanbod van Energie.be bleek in maart bijzonder gunstig te zijn en blijft, op jaarbasis, goedkoper dan veel april-offertes — al is datzelfde contract vandaag al flink duurder wanneer u het nu zou afsluiten. Anderzijds waren er uitzonderingen: een vast contract van Elegant daalde licht, maar bleef duur in de ranglijst; een vaste formule van TotalEnergies kenden een forse stijging die honderden euro’s extra per jaar kan betekenen.
Marktvolatiliteit en praktische timing
De energieprijzen reageren snel op geopolitieke signalen, wat twee belangrijke gevolgen heeft voor consumenten. Ten eerste: het moment van overstappen telt. Een wissel van variabel naar vast bij een andere leverancier neemt vaak enkele weken in beslag (ongeveer drie weken voor elektriciteit en ongeveer één maand voor gas), waardoor de besparing meestal pas later begint. Alleen binnen dezelfde leverancier kan de overgang vaak binnen een dag plaatsvinden. Ten tweede: de zomer verbruiken we veel minder gas, wat de marktdruk verlaagt. Experten zoals Kris Voorspools raden aan om in augustus/september opnieuw te kijken of een terugkeer naar een variabel contract zinvol is als de groothandelsprijzen scherp gedaald zijn.
Praktische stappen voor consumenten
Wie actie wil ondernemen, heeft enkele concrete opties: gebruik de V-test om offertes objectief te vergelijken, controleer altijd of een aanbod gekoppeld is aan een bundel (sommige leveranciers bieden bijvoorbeeld alleen gas samen met stroom), en let op de kleine lettertjes rond opzegtermijnen en aansluitkosten. Wees ook bewust dat contracten soms na één maand opgezegd kunnen worden; dat is technisch mogelijk, maar volgens Voorspools vaak te impulsief. Vergelijk minstens jaarlijks en plan eventuele overstappen op rustiger marktmomenten in de komende zomermaanden.
Risicoscenario’s en voorbeelden van vaste aanbiedingen
Een groter geopolitiek risico is de dreiging rond het Suezkanaal en vooral het S tretto van Hormuz: een langdurige afsluiting kan de groothandelsprijzen opnieuw stevig opjagen. Sommige leveranciers spelen daarop in met korte vaste aanbiedingen om klanten te beschermen. Een voorbeeld is Octopus Energy, die in bepaalde markten 12-maandse vaste tarieven communiceerde (voorbeeldtarieven genoemd in publieke aanbiedingen: 0,132 €/kWh voor stroom en 0,54 €/Smc voor gas, met kleine commerciële kosten per maand). Let op: zulke aanbiedingen verschillen per land en kunnen veranderen; controleer altijd de voorwaarden en vergelijk met lokale alternatieven.
Kort samengevat
De recente geopolitieke spanningen hebben de Belgische energieprijzen flink opgeschud: bijna alle contracten zijn duurder sinds 1 april, met gas-stijgingen tot ruim 42 procentpunt en meer bescheiden opwaartse bewegingen bij elektriciteit. Vaste contracten uit maart boden vaak bescherming, maar de markt is volatiel — een tijdelijke daling van groothandelsprijzen kan variabele contracten weer aantrekkelijk maken. Gebruik de V-test, vergelijk jaarlijks en overweeg om in augustus/september opnieuw te evalueren voordat u definitieve keuzes maakt.
