In Artis zijn vier vrouwelijke visayawrattenzwijnen aangekomen vanuit Diergaarde Blijdorp, een stap die zowel liefhebbers als natuurbeschermers treft. De dieren maken onderdeel uit van het EEP (Europees fokprogramma), een netwerk dat zich richt op het veiligstellen van genetische variatie en het behoud van ernstig bedreigde soorten in gevangenschap. Bezoekers krijgen de kans om deze anders zelden zichtbare dieren te observeren, en de komst onderstreept het actieve werk van Nederlandse dierentuinen bij internationale samenwerkingen voor soortenbehoud.
De introductie van de vier vrouwtjes is verbonden aan concrete doelstellingen: het opbouwen van een gezonde, genetisch robuuste populatie binnen de collectie en het voorbereiden op toekomstige fokmogelijkheden wanneer een geschikt mannetje beschikbaar is. Dergelijke programma’s worden gecoördineerd met andere instellingen, waaronder eerdere houders van de soort in Nederland zoals Eindhoven Zoo en Diergaarde Blijdorp. Door dieren tussen parken te verplaatsen wil men zowel de kwetsbaarheid van kleine populaties verminderen als de kans op succesvolle voortplanting vergroten.
Nieuwe bewoners en hun verblijf
De vier dieren zijn geplaatst in het voormalige verblijf van de wilde honden, dat recent werd aangepast met nieuwe beplanting, glooiingen en opvallende witte stenen om het leefgebied gevarieerder te maken. Dit vernieuwde verblijf biedt afwisseling in ondergrond en dekking, wat belangrijk is voor het natuurlijke gedrag van de visayawrattenzwijn. Bezoekers kunnen de dieren vanaf aangewezen paden bekijken en leren over hun ecologische rol en de bedreigingen in hun oorspronkelijke leefgebied. De inrichting van het verblijf is bedacht met zowel welzijn als educatie voor ogen, zodat publiek inzicht krijgt in waarom behoudszorg nodig is.
Herkomst en belangrijkste bedreigingen
Het visayawrattenzwijn is endemisch voor de westelijke Visayas, met name de eilanden Negros en Panay. In het wild is de soort extreem schaars: schattingen spreken van ongeveer 200 overgebleven individuen, wat de diersoort tot een van de meest bedreigde zoogdieren ter wereld maakt. De achteruitgang op deze eilanden volgt uit een combinatie van factoren die elkaar versterken en zowel de omvang als de onderlinge verbondenheid van populaties drastisch hebben verkleind.
Habitatverlies
Een van de kernproblemen is habitatverlies, veroorzaakt door grootschalige ontbossing en omschakeling naar landbouwgrond. Wanneer oorspronkelijke bossen worden gekapt verdwijnen ook schuil- en foerageergebieden die essentieel zijn voor het voeden en reproduceren van de dieren. Deze transformaties leiden tot geïsoleerde bosrestjes en fragmentatie, wat de toegang tot voedsel beperkt en de fysieke afstand tussen groepen vergroot. In zo’n gefragmenteerd landschap neemt de kwetsbaarheid voor lokale uitstervingen toe, en herstel van populaties wordt daardoor veel complexer.
Jacht en fragmenteerde populaties
Naarmate leefgebied krimpt, neemt ook de druk door jacht toe; dieren worden soms opgejaagd voor voedsel of omdat ze in conflict komen met landbouwactiviteiten. Hierdoor ontstaan kleine en fragmenteerde populaties die minder veerkrachtig zijn tegen ziekten en stochastische gebeurtenissen. Fragmentatie belemmert genetische uitwisseling, waardoor inteelt en verlies van variatie optreden. In reactie hierop werken parken binnen internationale netwerken aan het samenbrengen van dieren om genetische diversiteit te behouden en het risico op genetische problemen te beperken.
Bescherming, fokprogramma’s en de rol van bezoekers
De komst van de vier vrouwtjes maakt deel uit van een breder plan binnen het EEP om een gezonde, representatieve groep in gevangenschap op te bouwen en zo de soort een betere kans te geven op lange termijn overleving. Het doel van deze fokprogramma’s is niet alleen voortplanting, maar ook het waarborgen van genetische diversiteit en het ontwikkelen van kennis over verzorging, voeding en gedrag die van nut kan zijn voor toekomstige herstelstrategieën. Samenwerking tussen dierentuinen, wetenschappers en lokale organisaties in de Filipijnen blijft cruciaal, en bezoekers spelen een rol door zich te informeren en het werk van parken te steunen via educatie en bewustwording.
