De linkse partij PTB uitte scherpe kritiek op de houding van regering De Wever-Bouchez nadat die aankondigde de ontwikkeling van de energieprijzen te zullen blijven volgen en pas na een periode van twee weken te beslissen of er ingrepen nodig zijn. Volgens de partij geeft die houding de indruk dat de overheid kiest voor passiviteit in plaats van snelle steun aan huishoudens en bedrijven die door stijgende verbruikskosten worden getroffen. In gesprekken met journalisten wees de PTB erop dat uitstel in zulke situaties concrete gevolgen heeft voor gezinnen met beperkte budgetten.
De PTB-leidster in de Kamer, Sofie Merckx, verwees in een publieke reactie naar wat er elders in Europa gebeurt: verschillende landen hebben al direct maatregelen genomen om consumenten en ondernemingen te beschermen of om overwinsten in de energiesector te bestrijden. In een bericht op sociale media van 5 april 2026 merkte zij op dat vijf landen actief werkten aan een heffing op extra winsten in de sector. Die vergelijking werd door de partij gebruikt om aan te tonen dat er beleidskeuzes mogelijk en beschikbaar zijn zonder lang uitstel.
Europese respons en voorbeelden van maatregelen
In tegenstelling tot de aangekondigde wachttijd in België, hebben landen zoals Spanje, Ierland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Portugal, Italië, Griekenland en Oostenrijk al noodmaatregelen ingevoerd of voorbereid. Die acties variëren van tijdelijke tarieven en subsidies voor kwetsbare huishoudens tot speciale heffingen op uitzonderlijke winsten van energiebedrijven. De PTB benadrukt dat zulke voorbeelden aantonen dat er beleidsinstrumenten bestaan om zowel directe verlichting te bieden als om mechanismen te creëren die marktonevenwichtigheden aanpakken.
Wat wordt bedoeld met overwinsten?
De partij gebruikt de term overwinsten om te verwijzen naar uitzonderlijke extra winsten die sommige energiebedrijven realiseren doordat de marktprijzen sterk zijn gestegen. Volgens de PTB is het aanpakken van die overwinsten cruciaal: zonder gerichte maatregelen vloeit die extra opbrengst naar aandeelhouders en niet naar gedupeerde consumenten. De PTB pleit voor fiscale instrumenten die dergelijke meeropbrengsten deels afromen en teruggeven aan de samenleving, in plaats van ze ongemoeid te laten toenemen ten koste van huishoudens.
Waarom twee weken volgens de PTB onaanvaardbaar is
De kern van de kritiek van de PTB is dat een periode van twee weken wachten beleidsmatig te lang is in een context waarin prijzen snel kunnen stijgen en mensen direct betaalproblemen ondervinden. De partij stelt dat ‘monitoren’ op zich begrijpelijk is, maar dat beleid en communicatie moeten samengaan met concrete tijdelijke steunmaatregelen. Bovendien waarschuwt de PTB dat louter het teruggeven van extra staatsinkomsten geen structurele oplossing biedt: wat nodig is, is een gerichte aanpak van de bron van de hoge prijzen en van de bedrijven die er buitensporig van profiteren.
In de politieke confrontatie rond dit dossier benadrukt de PTB ook het morele argument: volgens de partij zijn er bedrijven die profiteren van geopolitieke spanningen en marktverstoringen, wat zij betitelen als de overwinsten van oorlogsprofiteurs. Dit taalgebruik is bedoeld om het debat te verscherpen en te pleiten voor maatregelen die zowel eerlijkheid herstellen als financiële verlichting bieden voor huishoudens met de minste buffers.
Wat de PTB vraagt aan de regering
Concreet vraagt de PTB dat de regering sneller en actiever optreedt: eerst door tijdelijke steun te organiseren voor de meest kwetsbaren, en daarnaast door wetgeving te onderzoeken om uitzonderlijke winsten in de energiesector te belasten. De partij stelt dat zulke stappen niet alleen de koopkracht kunnen ondersteunen, maar ook het signaal geven dat beleidsmakers prioriteit geven aan sociale bescherming boven het behoud van bestaande marktwinsten.
