In Wenen vulde een man in een roze tuinbroek en met een explosieve haardos, begeleid door vier dansers in groene pluchen kostuums, het podium van het Eurovisie Songfestival. Hun nummer – een mash-up van Duitse telwoorden en een smeekbede om een pizzapunt – luidde: „Eins, zwei, drei/ Darlin’, I need something salty/ Eins, zwei, drei/ With a slice of pepperoni“. De BBC-commissie koos de act, lovend om de creativiteit, ambitie en de typisch Britse humor. Desondanks eindigde het Verenigd Koninkrijk onder de 25 deelnemers met één punt, de laatste plaats.
Parlementair onderzoek naar de selectieprocedure
Het ongekende resultaat leidt tot een onmiddellijke reactie vanuit Londen. Caroline Dinenage, voorzitter van de mediacommissie van het Lagerhuis, verklaarde op een donderdag: “We willen tot op de bodem uitzoeken wie onze inzendingen kiest en op welke basis dat gebeurt”. Ze eist een volledige analyse van de interne besluitvorming van de BBC en vraagt zich af of de teleurstellende scores te wijten zijn aan een slechte liedkeuze, een zwakke uitvoering of andere, nog onbekende factoren.
Een lange reeks flops: van 1997 tot nu
De Britse mislukkingen zijn geen nieuw fenomeen. Na de winnende inzending van Katrina & The Waves in 1997, maakte het VK in 2023 de een-na-laatste plaats, en eindigde het zowel in 2021 als in 2019 als laatst. Zelfs relatief bekende namen zijn niet gespaard; Olly Alexander eindigde op plek 18 en Mae Muller op plek 25. Volgens professor Jonathan Hendrickx van de Universiteit van Kopenhagen – een expert in de dynamiek van het Songfestival – “Het team achter de Britse inzendingen schat telkens opnieuw fout in wat ‘Europa’ leuk vindt”. Hij waarschuwt dat deze miskenning potentiële supersterren ontmoedigt, waardoor het publiek en de media de interesse verliezen.
‘Camp’ of serieuze muziek? – De Britse benadering onder de loep
Jarenlange commentator Cornald Maas ziet een fundamenteel probleem in de Britse mentaliteit. Hij merkt op dat het VK het Songfestival vooral als camp beschouwt: “Typisch Brits” aldus Maas, met de humor van commentator Graham Norton die stelt: “Ze vinden dat je om het Songfestival alleen maar hoeft te lachen, ze nemen het niet serieus genoeg”. Deze houding, suggereert Maas, weerhoudt credible artiesten ervan om deel te nemen en verhindert een noodzakelijke professionaliseringsslag – een evolutie die Nederland in 2013 met Anouk kende.
Breder geopolitiek spektakel: Israël en de boycots
Naast interne problemen wordt de Eurovisie Songfestival steeds meer beïnvloed door internationale spanningen. De Israëlische deelname zorgt al geruime tijd voor verdeeldheid. Op een donderdag maakte de Ierse omroep RTÉ bekend dat ze volgend jaar zullen boycotten vanwege de situatie in Gaza en de aantasting van persvrijheid. Eveneens weigert AVROTROS deelname, terwijl de Nederlandse publieke omroep NPO sinds eind augustus overweegt via een andere zender te worden vertegenwoordigd. België, IJsland en Slovenië slenteren eveneens op de drempel van een mogelijke afwezigheid. Aan de andere kant treedt Canada voor het eerst deel, Noord-Macedonië keert terug, en Hongarije overweegt een comeback.
Maas legt uit dat de geopolitieke druk op artiesten zwaar weegt: “Als een artiest nu deelneemt, verwacht je al bijna dat die zich uitspreekt over de genocide en over hoe Israël in het verhaal staat, dat is een behoorlijke belasting”. Deze dynamiek draagt bij aan de gemengde gevoelens binnen de Britse muziekindustrie over deelname aan het festival.
