De regering pakt het groeiende probleem van netcongestie aan door bestaande regels te vereenvoudigen en bepaalde vergunningen te schrappen. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat en Groene Groei, CDA) noemt het terugbrengen van doorlooptijden voor netuitbreidingen een „absolute topprioriteit”. In enkele regio’s kunnen nieuwe woonwijken en bedrijven geen zwaardere aansluiting krijgen, waardoor projecten stil komen te liggen.
In plaats van een nieuw wetsvoorstel kiest het kabinet voor wijzigingen binnen bestaande wet- en regelgeving. Dat moet tempo geven: bezwaren worden minder vaak en korter behandeld en komen direct bij de Raad van State terecht als hoogste bestuursrechter. Daarnaast staan schrappingen van verplichte vergunningen op de rol, met als doel tientallen bouwprojecten maanden tot ruim een jaar sneller te laten verlopen.
Aanpassingen in procedures en vergunningen
Het kabinet richt zich op het verminderen van juridische en administratieve stappen rond netuitbreidingen. Procedures die nu leiden tot herhaalde bezwaartermijnen moeten worden teruggebracht: waar bewoners of belangenorganisaties momenteel meerdere keren kunnen procederen, wordt dat beperkt tot één behandelronde. Dit moet leiden tot minder langdurige rechtszaken en snellere realisatie van nieuwe verdeelstations en hoogspanningsverbindingen.
Verder vraagt de regering in Brussel om vrijstelling van een stikstofvergunning voor bepaalde netwerken, met het argument dat uitbreiding van de elektriciteitsinfrastructuur uiteindelijk bijdraagt aan emissiereductie. De verwachting is dat zo’n vrijstelling de uitvoering van projecten kan versnellen wanneer de Europese vergunningverlening hiervoor groen licht geeft.
Gerichter gebruik van bestaande capaciteit en korte-termijnmaatregelen
Naarmate fysieke uitbreidingen tijd vragen, zet de aanpak ook in op het optimaler benutten van het huidige net. Bedrijven worden gestimuleerd om hun piekverbruik te verschuiven naar daluren zodat er direct capaciteit vrijkomt voor andere aansluitingen. Daarnaast onderzoekt het kabinet onder voorwaarden het tijdelijk verhogen van belasting op het net door het inzetten van reservecapaciteit die normaliter beschikbaar blijft voor het opvangen van storingen.
Netbeheerders hebben positief gereageerd op deze crisismaatregelen. Zij onderstrepen dat snellere aanleg van hoogspanningsverbindingen en meer flexibiliteit op korte termijn cruciaal zijn om woningbouw en bedrijfsaansluitingen mogelijk te maken. Tegelijk waarschuwen zij dat ook aandacht nodig is voor andere energiedragers en -infrastructuur, zoals warmtenettenwaterstof en groen gas omdat alleen bouwen en slim benutten van het net netcongestie niet volledig oplost.
Effecten voor woningbouw en bedrijven
Het plan is expliciet gericht op het vrijspelen van capaciteit zodat bouwprojecten niet langer stilvallen. Netbeheerders meten succes niet aan administratieve stappen maar aan het aantal woningen dat hierdoor alsnog gebouwd kan worden en het aantal bedrijven dat van de wachtlijst afkomt. De verwachting is dat minder vergunningseisen en versnelde procedures direct effect hebben op projecten die nu vertraging oplopen.
Toch wordt erkend dat regelgeving niet de enige bottleneck is: tekorten aan personeel en materialen vormen eveneens belemmeringen voor aanleg en montage. Het kabinet benadrukt daarom dat interne regelaanpassingen snel resultaat moeten opleveren, maar dat investeringen en capaciteitsopbouw in uitvoering onvermijdelijk blijven om structurele knelpunten weg te nemen.
Reactie van netbeheerders en aanvullende oproepen
Netbeheerders spreken van een eerste serieuze stap in een bredere crisisaanpak. Zij roepen de regering op om ook maatregelen voor midden- en laagspanning uit te werken en de aangekondigde brief snel om te zetten in concrete wetten. Positief is volgens hen het voornemen om reservecapaciteit tijdelijk in te zetten en om, zodra mogelijk, stikstofbeperkingen voor uitbreidingen te laten vervallen in Europees perspectief.
Daarnaast wijzen netbeheerders op de noodzaak van parallelle investeringen in het energiesysteem: meer elektriciteitsinfrastructuur, maar ook projecten rond CCS (koolstofopslag), waterstofketens en warmtenetten zijn volgens hen essentieel om een toekomstbestendig en flexibel systeem te bouwen dat zowel duurzame opwek als groeiende vraag kan verwerken.
Al met al is de nieuwe aanpak van het kabinet gericht op het zo snel mogelijk creëren van ruimte op het net door een combinatie van procedurele vereenvoudiging, het schrappen van bepaalde vergunningen en het slimmer inzetten van bestaande reservecapaciteit. De komende periode zal uitwijzen in hoeverre deze maatregelen direct leiden tot meer bouwprojecten en kortere wachtlijsten voor aansluiting.
