De discussie over het verlagen van de maximale WW-duur heeft al jaren de aandacht van politici en economen. Voorstanders stellen dat een kortere periode druk zet op werkzoekenden om sneller een baan te vinden, terwijl tegenstanders waarschuwen voor een te hoge druk op de arbeidsmarkt. Om de verwachte impact kwantitatief te kunnen beoordelen, heeft het Centraal Planbureau (CPB) een scenario-analyse uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Het CPB-onderzoek naar een kortere WW-duur
Het bureau heeft een stap-voor-stap-model ontwikkeld dat de relatie tussen de lengte van een werkloosheidsuitkering en de besluitvorming van werkzoekenden simuleert. De berekening omvat verschillende parameters, zoals de gemiddelde duur van een baan, de productiviteitsgroei en de elasticiteit van de arbeidsparticipatie ten opzichte van de uitkeringsduur. Het uitgangspunt was een verlaging van de maximale WW-periode met één of twee jaar, zonder aanvullende beleidsmaatregelen. Door de simulatie te vergelijken met een referentiescenario waarin de huidige regels blijven bestaan, kon het CPB de extra werkgelegenheidsgroei isoleren.
Bevindingen: vrijwel geen extra banen
De resultaten van het model geven aan dat het verkorten van de WW-duur nauwelijks effect heeft op de totale werkgelegenheid. Zelfs onder de meest optimistische aannames stijgt het aantal banen met een zeer klein percentage, een groei die in de praktijk vrijwel onmeetbaar is. Het CPB concludeert dat de verwachte stimulans voor de arbeidsmarkt zo gering is dat andere beleidsinstrumenten – zoals scholingsprogramma’s of fiscale stimulansen – waarschijnlijk een veel groter effect zouden hebben. De analyse maakt duidelijk dat het risico van een toename in structurele werkloosheid, veroorzaakt door een te korte vangnetperiode, groter lijkt dan de potentiële winst in banen.
Wat betekent dit voor de arbeidsmarktpolitiek?
Voor beleidsmakers betekent deze bevinding dat een puur kwantitatieve verkorting van de maximale WW-duur geen effectieve hefboom is om de werkgelegenheidsgroei te versterken. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan beter kijken naar geïntegreerde maatregelen die de aansluiting tussen werkzoekenden en vacatures verbeteren, bijvoorbeeld door gerichte omscholingscursussen of subsidiekortingen voor werkgevers die langdurig werklozen in dienst nemen. Naast de economische overwegingen spelen sociale aspecten een rol: een te strakke uitkeringsregel kan de koopkracht en het welzijn van mensen die tijdelijk geen werk vinden onder druk zetten. De CPB-analyse onderstreept daarom de noodzaak om de discussie te verleggen van een enkelvoudige kwadeuze naar een breed pakket van arbeidsmarktinterventies.
