De start van de jaarlijks terugkerende centrale eindexamens heeft dit jaar geleid tot een grote instroom van meldingen bij LAKS. De organisatie zegt dat er al 165.000 klachten binnenkwamen, terwijl de schriftelijke toetsen pas enkele dagen bezig zijn; de centrale examens zijn immers pas vier dagen onderweg. Deze cijfers zorgen voor veel aandacht, omdat vergelijkbare periodes in voorgaande jaren beduidend minder meldingen kenden tijdens de eerste dagen.
De klachten variëren van inhoudelijke bezwaren over vraagstelling en moeilijkheidsgraad tot praktische tekortkomingen op locatie. De toename aan meldingen wordt door LAKS-woordvoerder Inass Jagour beschreven als significant: naar verwachting kan het aantal dit jaar zelfs het eerdere record aantasten. Belangrijk is dat leerlingen weten bij wie ze terechtkunnen; door te rapporteren geven zij een beeld van hoe de toetsen voor veel kandidaten aanvoelen.
Omvang en concrete cijfers
De binnengekomen meldingen laten zich vertalen naar concrete aantallen per examen: zo ontving LAKS ruim 11.000 klachten over het havo-geschiedenisexamen en ongeveer 8.500 over het vwo-Nederlands. Voor sommige vmbo-onderdelen, zoals economie, kwamen eveneens duizenden meldingen binnen (ongeveer 5.300 volgens regionale rapportages). Ter vergelijking: tijdens de volledige examenperiode vorig jaar waren er in totaal ongeveer 240.000 klachten, en een eerder recordjaar telde 380.000 meldingen.
Opmerkelijk is dat sommige aantallen pas met vertraging werden gemeld vanwege technische storingen in de systemen; daardoor stroomden bepaalde resultaten en meldingen later binnen dan verwacht. De scherpe toename in de eerste examendagen heeft bij betrokkenen zowel vragen als zorgen opgeroepen over de examenorganisatie en de ervaring van leerlingen tijdens de toetsen.
Welke problemen melden leerlingen?
Inhoudelijke klachten
Een groot deel van de meldingen betreft de inhoud van examens: leerlingen noemen vragen die zij als te moeilijk ervaren of als onduidelijk geformuleerd. LAKS verzamelt deze inhoudelijke signalen en draagt ze over aan de verantwoordelijke examenmakers voor beoordeling. Volgens de betrokkenen worden examenvragen doorgaans pas na jaren werk en strenge kwaliteitscontroles vrijgegeven, maar veel scholieren geven aan dat de ervaring tijdens het toetsen afwijkt van wat zij verwacht hadden.
Praktische klachten
Naast vragen over de inhoud melden leerlingen ook praktische tekortkomingen: afwezige beloofde woordenboeken, het ontbreken van een voorleesfunctie voor dyslectische kandidaten en soms zelfs geen beschikbaar gesteld drinkwater. Daarnaast zijn er veel meldingen over storende omgevingsfactoren: geluidsoverlast op het schoolplein, waaronder alarmen van zogenaamde fatbikes, maar ook bouwgeluiden en andere afleidingen zoals hoestende medewerkers. Zulke omstandigheden beïnvloeden de concentratie van kandidaten en leiden tot klachten richting scholen en toezichthouders.
Reactie van LAKS en vervolgprocedures
LAKS functioneert in twee richtingen: inhoudelijke meldingen worden doorgestuurd naar de examencommissie, terwijl praktische zaken met de betreffende scholen worden besproken. Bestuurslid Inass Jagour benadrukt dat het belangrijk is dat scholieren een uitlaatklep hebben en weten waar zij hun zorgen kunnen melden. LAKS vermoedt dat het huidige aantal klachten in de richting van eerdere records kan gaan, en ziet het melden als een signaal over de ervaringen van examenleerlingen.
Voor de korte termijn staan er nog verschillende toetsen op het programma: vandaag maken vwo-leerlingen toetsen als filosofie en wiskunde, havo-kandidaten krijgen Frans en vmbo gl/tl-leerlingen maken toetsen in beeldende vorming en economie. De totale examenperiode loopt door tot woensdag 27 mei, en gedurende die tijd blijven meldingen binnenkomen en worden deze door de betrokken organisaties opgevolgd.
Wat betekent dit voor scholen en examens?
De massale instroom van klachten legt druk op scholen, exameninstanties en LAKS zelf om snel en zorgvuldig te reageren. Scholen worden aangespoord om praktische beloften na te komen en afleidingen tijdens de toetsing te minimaliseren. Tegelijkertijd ligt er een taak bij examenmakers om meldingen over onduidelijke of te zware opgaven zorgvuldig te beoordelen. Uiteindelijk is het doel om een eerlijk toetsingsproces te waarborgen, met aandacht voor zowel de inhoudelijke kwaliteit van de vragen als de praktische omstandigheden waaronder leerlingen presteren.
Slotgedachte
De meldingen van dit jaar vormen een duidelijk signaal: achter de cijfers zitten duizenden leerlingen die zich bezorgd voelen over de toetsing. Of het uiteindelijk tot structurele veranderingen leidt, zal afhangen van de opvolging door exameninstanties, scholen en organisaties zoals LAKS. Voor nu blijft het aantal klachten een belangrijk instrument waarmee scholieren hun ervaringen zichtbaar maken en bespreken.
