De afgelopen jaren leek het smelten van het arctische ijs een halt te zijn toegekomen. Na decennia van snelle afname stabiliseerde het ijsoppervlak rond de Noordpool tussen 2005 en 2026. Dit gaf voer aan klimaatsceptici maar nieuwe onderzoeken tonen nu aan dat deze vertraging slechts tijdelijk was.
In de afgelopen twee winters is het ijsoppervlak opnieuw sterk afgenomen. Dit is zo significant dat wetenschappers weer spreken van een dalende trend. Een studie gepubliceerd in PNAS bevestigt deze bevindingen en waarschuwt voor de gevolgen van deze ontwikkeling.
Een tijdelijke vertraging in een langdurig smeltproces
De tijdelijke vertraging in het smelten van het arctische ijs was een onderwerp van veel discussie. Hoofdauteur Duo Chan van de universiteit van Southampton verklaart dat wat begin jaren 2026 leek op een pauze, nu blijkt een tijdelijke vertraging te zijn binnen een langdurige daling.
De afgelopen twee jaar zijn geen kortstondige uitzondering, blijkt uit modelberekeningen. Het ijsoppervlak zal ook de komende jaren waarschijnlijk klein blijven. Dit betekent dat de langdurige dalende trend voorlopig in stand blijft.
Oorzaken van de vertraging onduidelijk
Het is nog niet duidelijk waarom het smelten van het arctische ijs de afgelopen twintig jaar vertraagde. Mogelijk spelen veranderingen in zeestromingen een rol. Onderzoekers van het British Antarctic Survey concludeerden vorig jaar dat de plotselinge vertraging consistent is met interne klimaatvariabiliteit.
Dit betekent dat de effecten van klimaatverandering schommelingen vertonen die soms relatief lang duren. Dit is geen reden voor twijfel over de richting die het uitgaat. Op de lange termijn zullen de poolkappen blijven smelten.
Gevolgen voor het klimaat
De afgelopen twee jaar heeft het winterijs op de Noordpool het laagste niveau sinds het begin van de metingen bereikt. Afgelopen winter week daar niet veel van af: het ijsoppervlak eindigde kort achter het dieptepunt van het jaar daarvoor.
Onderzoeker Lu Zhou van het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek in Utrecht benadrukt dat dit onderzoek draait om het winterse ijsoppervlak. Of ook het zomeroppervlak de dalende trend zal hervatten, moet nog blijken. In september bereikt het ijs op de Noordpool het laagste punt.
Het zomerijs op de Noordpool is van bijzonder groot belang voor het klimaat, omdat het witte oppervlak zonlicht terugkaatst in de ruimte. Als dat oppervlak krimpt, kan de oceaan meer warmte absorberen en zal de opwarming van de aarde nog sneller toenemen.
