Op 3 juni 2026 presenteerden PRO Amsterdam en D66 hun coalitieakkoord voor de komende vier jaar. Het akkoord, gepresenteerd in de openbare bibliotheek in de Bijlmer, maakt de wooncrisis tot absolute prioriteit. Amsterdam is van ons allemaal, was de boodschap, met een nadruk op betaalbare en passende woningen voor iedereen.
De coalitie, bestaande uit PRO Amsterdam en D66, haalde samen 25 zetels tijdens de verkiezingen. Partijleiders Zita Pels (PRO) en Melanie van der Horst (D66) wilden snel tot een akkoord komen, terwijl andere grote steden als Rotterdam, Utrecht en Den Haag nog vastliepen in formatiegesprekken.
Wonen als centrale pijler
Het nieuwe stadsbestuur kiest nadrukkelijk voor volkshuisvesting en meer overheidsregie op de woningmarkt. Woningbouw wordt weer een publieke opgave, geen verdienmodel. De coalitie wil de regie op de woningmarkt terugpakken met strengere handhaving, controles op twintigduizend huurwoningen, meer ruimte voor wooncoöperaties en een hardere aanpak van speculatie en malafide verhuurders.
De doelstelling voor sociale woningbouw blijft 40 procent. De coalitie wil ook meer huizen bouwen, maar noemt geen concrete aantallen. In de afgelopen jaren streefde Amsterdam naar meer dan 50.000 nieuwe woningen tot 2026 om het enorme woningtekort te verlichten.
Bezuinigingen en reorganisatie
De ambities van PRO en D66 moeten worden waargemaakt in een periode waarin het geld schaarser wordt. Amsterdam krijgt net als veel andere gemeenten te maken met oplopende kosten, hogere rentelasten en onzekerheid over toekomstige bijdragen van het Rijk. Daarom kiest de coalitie voor een omvangrijk bezuinigingsprogramma en een reorganisatie van het gemeentelijke apparaat.
De organisatie van de gemeente telt inmiddels zo’n 22.000 medewerkers en geldt als log en moeilijk aanstuurbaar. Onder leiding van oud-brandweercommandant Tijs van Lieshout moet het ambtenarenapparaat fors afslanken. Het college wil tot 2030 ongeveer 350 miljoen euro besparen. Tegelijk zoekt de coalitie naar nieuwe inkomstenbronnen, zoals een verhoging van de toeristenbelasting van 12,5 naar 20 procent.
Nieuwe accenten en uitval
De coalitie legt enkele nieuwe accenten, zoals de aanstelling van een wethouder Senioren die moet werken aan een ‘vergrijzingsagenda’. Naar verwachting is in 2050 het aantal Amsterdamse 65-plussers gestegen van 13 tot 17 procent, een toename van meer dan 67.000 mensen.
Opvallend is wat niet in het akkoord staat. Het ‘ingezetenencriterium’ voor coffeeshops en het plan voor één groot erotisch centrum maken plaats voor onderzoek naar meerdere kleinschalige locaties. Dit betekent het einde van een van de meest zichtbare projecten van burgemeester Femke Halsema.
De coalitie kiest voor een pragmatische aanpak, met minder nieuwe plannen en meer focus op het oplossen van bestaande problemen. Dit blijkt ook uit de reacties van bewoners en ondernemers, die overwegend positief reageren op het besluit om de plannen voor een erotisch centrum te schrappen.
