Op maandag zal de rechter in New York het vonnis uitspreken tegen Ismael ‘El Mayo’ Zambada, de beruchte baas van het Sinaloa-kartel. Na twee jaar van juridische procedures lijkt een levenslange straf onvermijdelijk. Maar voor Mexico is de zaak nog lang niet afgesloten. De spanningen tussen Mexico en de Verenigde Staten zijn de afgelopen weken alleen maar toegenomen.
Zambada, die samen met de al gevangen ‘El Chapo’ het Sinaloa-kartel oprichtte, werd in juli 2026 op een ranch in Sinaloa overmeesterd. Joaquín Guzmán López, een zoon van ‘El Chapo’, lokte hem naar de ranch waar hij werd overgegeven aan de FBI. De FBI bevestigde dat Guzmán López zich wilde overgeven aan de VS en hoopte op een lagere straf door Zambada mee te nemen. Mexico twijfelt echter aan deze verklaring.
Onderzoek naar de rol van de FBI
De twijfels van Mexico groeiden toen een vliegtuigje dat gebruikt werd bij de arrestatie van Zambada in een museum in New Mexico werd tentoongesteld. Een tekst bij het vliegtuig beschreef de operatie als een zeer complexe, geheime en gedurfde arrestatie uitgevoerd door FBI-agenten. Dit leidde tot een onderzoek door Mexicaanse openbare aanklagers naar de rol van de FBI.
President Claudia Sheinbaum verklaarde dat als een Amerikaans agentschap aan deze operatie heeft deelgenomen, ze internationale verdragen en de Mexicaanse grondwet hebben geschonden. De tentoonstelling van het vliegtuigje toont aan hoe gevoelig de relatie tussen Mexico en de VS anno 2026 is geworden, vooral onder de druk van de VS om Mexico te dwingen harder op te treden tegen drugskartels.
Amerikaanse druk op Mexico
De VS heeft de afgelopen jaren steeds meer druk uitgeoefend op Mexico om actie te ondernemen tegen de drugskartels. President Trump heeft regelmatig gedreigd met militaire interventies, bewerend dat Mexico wordt bestuurd door kartels. De grootste zorg van de Mexicaanse regering is echter de nieuwe focus van de VS op corrupte politici.
In Mexico zijn politiek en georganiseerde misdaad vaak met elkaar verweven. Belangrijke politici uit de regeringspartij, zoals de gouverneur van Sinaloa, zijn aangeklaagd op verdenking van banden met kartels. Amerikaanse visa van verschillende gouverneurs van Mexicaanse grensstaten zijn ingetrokken. Volgens The New York Times hebben meerdere hooggeplaatste Mexicaanse politici zich aangeboden als informant bij de Amerikanen om vooruit te lopen op onderzoeken.
Informatieuitwisseling en uitputtingsslag
De informatie die door uitgeleverde kartelleden wordt verstrekt, helpt de VS om een beeld te krijgen van welke politici in Mexico corrupt zijn. Bovendien hebben de VS direct contact met kartelbazen in Mexico. Volgens de LA Times oefenen de Amerikanen al langer druk uit op de twee overgebleven ‘Chapitos’, de zonen van ‘El Chapo’, om zich over te geven. Deze zonen zijn sinds de arrestatie van Zambada verwikkeld in een felle strijd met de zoon van Zambada, wat heeft geleid tot een uitputtingsslag die vooral de groep rond de zonen van ‘El Chapo’ heeft verzwakt.
Mexico raakt steeds gefrustreerder over het gebrek aan transparantie over Amerikaanse operaties op hun grondgebied. Het feit dat de VS weinig delen over wat gevangengenomen kartelleiders aanklagers vertellen, leidt tot verdere spanning. President Sheinbaum ziet dit als een rode lijn, maar onder druk van de VS kan deze lijn zomaar opschuiven. De Mexicaanse soevereiniteit, die Sheinbaum zo trouw zegt te verdedigen, zal verder worden aangetast.
