De parlementsverkiezingen van 23 september 2026 hebben de Marokkaanse politieke arena grondig opgeschud. De Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM) behaalde 97 van de 395 zetels, waarmee ze voor het eerst de grootste fractie in het Huis van Afgevaardigden werd. Hiermee legt de partij een stevige basis voor een coalitieonderhandeling, aangezien ze ver onder de absolute meerderheid blijft en samenwerking met andere partijen noodzakelijk is.
De Nationale Vereniging van Onafhankelijken (RNI) eindigde op 66 zetels, gevolgd door de historische Istiqlal met 65 zetels. De Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (PJD) zag een verrassende opleving tot 54 zetels, terwijl de rest van de partijen de rest van de 395 zetels verdeelde. Met een opkomst van ongeveer 38 % van de geregistreerde kiezers tonen de resultaten een verdeeld stemspectrum, maar ook een groeiende acceptatie van vrouwelijke kandidaten: meer dan 36 % van de lijstkandidaten was vrouwelijk.
Fatima Zahra El Mansouri als potentiële premier
Na de uitslag werd de naam van Fatima Zahra El Mansouri fractieleider van PAM, steeds vaker genoemd als mogelijke eerste vrouwelijke premier van Marokko. Artikel 19 van de grondwet kent gelijke rechten voor mannen en vrouwen, en artikel 47 laat de koning de regeringsleider benoemen uit de partij die de meeste zetels heeft gewonnen, zonder geslachtsrestricties. Koning Mohammed VI heeft de formele bevoegdheid om de benoeming te doen, en El Mansouri heeft aangegeven bereid te zijn de verantwoordelijkheid op zich te nemen wanneer de koning haar aanwijst.
Hoewel ook Fouzi Lekjaa minister van Begroting en voorzitter van het voetbalverbond, als kandidaat genoemd werd, heeft hij openbaar verklaard geen ambitie te hebben voor het premierschap. El Mansouri weerlegt geruchten over een rivaliteit tussen beide, en benadrukt dat de keuze van de regering niet op persoonlijke tegenstand maar op beleidsprioriteiten zal berusten.
Religieus protocol en praktische uitdagingen
Het grootste praktische obstakel voor een vrouwelijke premier ligt in de religieuze ceremonieën waarin de premier naast de koning verschijnt. Traditioneel staan mannen en vrouwen tijdens het gezamenlijke gebed in gescheiden rijen; een vrouwelijke premier zou volgens de huidige etiquette haar plaats in het vrouwen-gedeelte moeten innemen, wat zou afwijken van de gebruikelijke positie van de premier naast de koning.
Experts zoals politoloog Mohamed Tozy zien dit vooral als een protocolvraagstuk. Historisch gezien heeft Marokko religieuze gebruiken aangepast aan maatschappelijke veranderingen – vrouwen werden bijvoorbeeld toegelaten als adoul (juridische functionarissen) en als islamitische geleerden bij Hassaniya-lezingen. Een mogelijke oplossing zou zijn dat de premier tijdens de gebedsdelen de traditionele vrouwensectie betreedt en daarna direct terugkeert naar haar formele rangorde, een compromis dat nog nooit eerder is toegepast.
Ongeacht het religieuze debat, het politieke klimaat onderstreept ook een breed maatschappelijk draagvlak voor gendergelijkheid. Uit een Arab-Barometer-onderzoek, geciteerd door Jeune Afrique, vindt 57 % van de Marokkaanse mannen dat mannen beter geschikt zijn voor politiek leiderschap, maar meer dan 70 % steunt quota die de vertegenwoordiging van vrouwen vergroten. Deze tegenstellingen illustreren dat de weg naar een vrouwelijke premier niet alleen juridisch, maar ook cultureel gemedieerd moet worden.
