Op de snelweg A12 bij Utrecht vond een omvangrijke klimaatactie plaats waarbij honderden betogers de rijbaan bezetten. De actie, georganiseerd door groepen als Extinction Rebellion, Debt for Climate en Utrecht for Palestine, begon rond 12.00 uur ter hoogte van De Meern en had tot doel het beëindigen van overheidssubsidies aan de fossiele sector. De demonstranten verplaatsten zich bewust van een door de gemeente voorgestelde plek naar de snelweg om meer zichtbaarheid te krijgen; er werden ook Palestijnse vlaggen getoond en leuzen gescandeerd.
De blokkade hield het verkeer urenlang tegen en veroorzaakte uitgebreide verkeersopstoppingen op aan- en afritten in de regio. Rijkswaterstaat en lokale autoriteiten adviseerden automobilisten om drukke routes rond Utrecht te mijden en om te rijden via alternatieve snelwegen. Om de betoging te beëindigen nam de politie uiteindelijk ingrijpende maatregelen: demonstranten werden in bussen weggevoerd, sommige deelnemers werden fysiek verwijderd en er werden hulpmiddelen ingezet om vastgeplakte personen los te krijgen.
Verloop van het politieoptreden
De inzet van de politie richtte zich op het veilig en gecontroleerd ontruimen van de weg. Een deel van de demonstranten was van tevoren door agenten tegengehouden, terwijl anderen daadwerkelijk de rijbaan betraden. In het proces werden speciale karretjes en brancards gebruikt om mensen weg te brengen; bij vastgeplakte activisten werden methodes toegepast om lijmverbindingen te verbreken, onder meer met vloeistoffen die de lijm losmaken. Sommige personen waren met buizen en kettingen aan de vangrail bevestigd, wat de operatie vertraagde en technisch complexer maakte.
Aantal aanhoudingen en vervolgmaatregelen
In totaal meldde de politie dat ongeveer 400 tot 450 mensen zijn aangehouden. Ongeveer tweehonderd van hen werden op de rijbaan gepakt; een vergelijkbaar aantal werd gestopt voordat ze de snelweg konden bereiken. Na identificatie zijn de meeste betogers vrijgelaten zonder strafoplegging. Echter, zes personen — inzittenden van drie voertuigen die het verkeersbeeld zouden hebben verstoord door stil te gaan staan — blijven vastzitten. Hun auto’s zijn in beslag genomen en zij zijn aangemeld voor een educatieve maatregel bij het CBR vanwege het ernstige karakter van het weggedrag.
De situatie rond bestuurders en voertuigen
De arrestaties van de bestuurders hebben een ander spoor dan de massale aanhoudingen van voetdemonstranten. Deze zes bestuurders worden beschouwd als degene die de blokkade concreet hebben veroorzaakt door met auto’s stil te gaan staan op de snelweg. Politie en openbaar bestuur onderzochten de voertuigen en namen ze in beslag voor verdere procedures. Naast mogelijke schorsing van rijbewijzen kan sprake zijn van verplichte deelname aan een educatieve maatregel, bedoeld als vervolg bij ernstige verkeersovertredingen.
Behandeling van vastgeplakte demonstranten
Activisten die zich vastliemden of aanketenden vereisten specialistische verwijdering. Agenten gebruikten gereedschap zoals slijptollen voor kettingen en zagen, terwijl voor gelijmde handen zachte middelen werden ingezet; op sommige plekken werd vermeld dat cola werd gebruikt als oplosmiddel om lijm te verwijderen. Deze aanpak was zorgvuldig afgestemd op de gezondheid van de betrokkenen en op het veilig herstellen van de rijbaan voor verkeer.
Motieven van de betogers en lokale reacties
De kernvraag van de actie richtte zich op het beëindigen van publieke steun aan fossiele brandstoffen: de demonstranten noemen schattingen van tussen de 39,7 en 46,4 miljard euro per jaar aan subsidiëring. Volgens hen zouden deze middelen beter besteed moeten worden aan sociale prioriteiten zoals huisvesting, gezondheidszorg, dekoloniaal herstel en schuldverlichting. De gemeente en de burgemeester van Nieuwegein gaven aan dat grote incidenten zijn uitgebleven, maar benadrukten dat de blokkade onaanvaardbare risico’s en grote hinder voor bewoners en ondernemers opleverde.
De dag eindigde met het vrijgeven van de weg rond 15.15 uur en het wegrijden van de laatste bus met demonstranten. De gebeurtenissen hebben in de regio opnieuw debat opgeroepen over de balans tussen het recht op demonstratie en de veiligheid en bereikbaarheid van weggebruikers. Zowel politie als lokale overheden geven aan lessen te trekken over voorbereiding en communicatie richting inwoners bij toekomstige acties.
