Op het Waddeneiland Schiermonnikoog wordt een nieuwe vangactie voorbereid om de ongeveer zeventig zwerfkatten die op het eiland leven, van het eiland te halen en naar het vasteland te verplaatsen. De maatregel komt voort uit zorgen over de ecologische druk die deze dieren uitoefenen op kwetsbare vogelsoorten en op konijnenpopulaties. Lokale beheerders benadrukken dat het doel is het eiland vrij te maken van verwilderde katten om zo het natuurlijke evenwicht te herstellen.
De aanpak verschilt ditmaal door het intensieve gebruik van drones uitgerust met warmtecamera’s en inzet van AI voor beeldanalyse. Volgens medewerkers van het Nationaal Park Schiermonnikoog maakt die combinatie het mogelijk om veel gerichter dieren op te sporen dan bij eerdere acties. Tegelijkertijd wijzen verantwoordelijken erop dat de vangoperatie afhankelijk is van weersomstandigheden en koude nachten, wanneer thermische detectie het meest betrouwbaar is.
Waarom de actie noodzakelijk wordt geacht
Beheerders noemen meerdere redenen om de vangactie te herhalen. Ten eerste is er de directe druk op kwetsbare vogels: verwilderde katten kunnen nesten leegroven en jongvogels doden, wat invloed heeft op soorten die al onder stress staan. Daarnaast concurreren sommige katten om voedsel met roofvogels die op muizen jagen, zoals de velduil en de blauwe kiekendief. Volgens natuurorganisaties leidt de open, schrale eilandomgeving ertoe dat verwilderde katten moeite hebben met overleven, maar tegelijkertijd schade toebrengen aan de lokale fauna.
Technologie en werkwijze
Drones en warmtecamera’s
De inzet van drones met warmtecamera’s maakt opsporing veel gerichter. Dronebeelden worden geanalyseerd met AI om onderscheid te maken tussen een konijn, haas, rat of kat. Medewerkers geven aan dat de techniek snel vooruitgaat en zo het aantal foutmeldingen vermindert. In maart is er al proefgedraaid met deze apparatuur, en de verwachting is dat de drones opnieuw in de lucht gaan zodra de weersomstandigheden gunstiger zijn, doorgaans in koudere maanden als november of december.
Beperkingen en timing
Er zijn duidelijke beperkingen: thermische detectie werkt het beste op koude dagen en bij weinig zon, en drones mogen niet vliegen bij harde wind. Daardoor is timing cruciaal en kan de operatie zich over langere periodes uitstrekken. Bovendien is nog niet precies bekend welke vangmethoden precies zullen worden ingezet tijdens de komende actierondes; eerder werden lokkooien met lokvoer, zoals tonijn, gebruikt om katten te vangen.
Eerdere acties en vervolg na vangst
Schiermonnikoog heeft niet voor het eerst katten verwijderd. In 2026 vond een actie plaats waarbij lokkooien werden ingezet en katten naar opvangplekken op het vasteland werden vervoerd. Ook op Texel werd eind 2026 een vergelijkbare operatie uitgevoerd. In 2026 werd het aantal verwilderde katten op het park op ongeveer vijftig geschat; in 2026 en 2026 zijn er samen 69 katten gevangen. Desondanks werden eind 2026 nog 35 verschillende katten op camera’s waargenomen, wat aangeeft dat er opnieuw ingegrepen moet worden.
Organisaties die zich met kattenwelzijn bezighouden, zoals Zwerfkatten Nederland, steunen de actie grotendeels omdat de dieren volgens hen op het eiland een moeilijk leven hebben: voedsel schaars en beschutting beperkt. Katten die gevangen worden, krijgen—net als bij eerdere acties—een plek in opvangcentra op het vasteland, waar ze vervolgens gesocialiseerd, verzorgd en zo mogelijk herplaatst kunnen worden.
Wat betekent dit voor het eiland en de toekomst
De geplande vangactie combineert natuurbescherming met technologische middelen en praktische beperkingen. Als de operatie succesvol is, kan dat op termijn leiden tot herstel van vogelpopulaties en een betere balans tussen roofdieren en prooien op Schiermonnikoog. Tegelijkertijd laat de discussie zien dat het beheer van eilandnatuur vaak vraagt om ingrijpen dat zowel ecologische als dierenwelzijnsoverwegingen bevat. Lokale beheerders blijven afhankelijk van weersomstandigheden en verdere monitoring om te bepalen wanneer en hoe de volgende stappen worden gezet.
