Het bezoek van Reza Pahlavi zoon van de voormalige sjah van Iran, aan de Tweede Kamer op 6 juli heeft een golf van emoties losgemaakt binnen de Iraanse gemeenschap in Nederland. Voor sommigen is het een symbool van hoop, voor anderen een herinnering aan een donker verleden.
Pahlavi, die zichzelf positioneert als een oppositieleider in ballingschap, werd uitgenodigd door leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken. Dit bezoek heeft echter niet alleen steun, maar ook heftige kritiek opgeleverd. Vooral slachtoffers van het bewind van zijn vader, de sjah, voelen zich niet begrepen door deze uitnodiging.
Een Verleden van Onderdrukking
Voor veel Iraanse Nederlanders is de naam Pahlavi synoniem met onderdrukking en mensenrechtenschendingen. Sepideh Orafa, voorzitter van Jong Iraans Nederland, vertelt over de littekens die haar vader droeg na jaren van marteling door de SAVAK de beruchte geheime dienst van de sjah. “Voor mij en veel Iraanse Nederlanders worden de wonden weer opengetrokken door zijn komst naar de Kamer,” zegt ze.
Onder het bewind van Mohammad Reza Shah werd Iran een eenpartijstaat, waarbij politieke partijen werden afgeschaft en elke vorm van echte politieke participatie werd onderdrukt. Duizenden studenten, intellectuelen en activisten belandden in de gevangenissen van de SAVAK. Veel van hen kwamen daar nooit meer levend uit. Deze geschiedenis is voor veel Iraanse Nederlanders nog steeds een open wond.
Controversiële Uitnodiging
Wat de uitnodiging van Pahlavi nog opmerkelijker maakt, is dat hij zich nooit heeft gedistantieerd van de misdaden die onder het bewind van zijn vader zijn gepleegd. Integendeel, hij heeft herhaaldelijk gezegd dat hij “trots” is op zijn vader en “alles wat zijn familie heeft gedaan.” Deze uitspraken, gedaan in april 2026 op de Zweedse staatstelevisie, hebben de kritiek alleen maar verergerd.
Tijdens het bezoek aan de Tweede Kamer waren er zowel steunbetuigingen als tegenprotesten. Zo’n tachtig Pahlavi-supporters, gekomen uit verschillende Europese landen, wachtten bij de entree. Ze waren gekomen om hun steun te betuigen aan Pahlavi, die zij zien als een symbool van hoop voor een democratisch Iran. Tegelijkertijd waren er ook Iraanse organisaties die hun bezorgdheid uitspraken over de uitnodiging.
Verdeeldheid binnen de Iraanse Gemeenschap
De uitnodiging van Pahlavi heeft verdeeldheid binnen de Iraanse gemeenschap in Nederland veroorzaakt. Zestien Iraanse organisaties, waaronder vertegenwoordigers van Balochi’s, Koerden, Arabieren, Turkmenen en linkse Iraniërs, schreven een brandbrief aan de Tweede Kamer. Zij wijzen erop dat voor veel mensen in Iran de naam Pahlavi geen herinnering oproept aan vrijheid, maar aan een autoritaire staat.
Ondanks de kritiek benadrukte woordvoerder Cameron Khansarinia van Reza Pahlavi dat Pahlavi niet voor zichzelf pleit, maar voor een democratisch proces waarin mensen hun eigen toekomst kunnen kiezen. Hij wees erop dat Pahlavi wil worden beoordeeld op zijn eigen daden, niet op die van zijn vader.
Het bezoek van Pahlavi aan de Tweede Kamer heeft duidelijk gemaakt dat de Iraanse gemeenschap in Nederland verdeeld is over zijn rol en erfenis. Voor sommigen is hij een symbool van hoop, voor anderen een herinnering aan een donker verleden. Wat ook het geval is, het bezoek heeft zeker een discussie losgemaakt over de toekomst van Iran en de rol van de Iraanse gemeenschap in Nederland daarin.
