In juni 2026 publiceerden onderzoekers een verrassende ontdekking over de interstellaire komeet 3I/Atlas die in de zomer van 2026 ons zonnestelsel bezocht. Deze mysterieuze bezoeker, die oorspronkelijk werd ontdekt door het Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) blijkt mogelijk 10 tot 12 miljard jaar oud te zijn. Dit maakt hem veel ouder dan oorspronkelijk werd gedacht en biedt wetenschappers een unieke kijk op de vroege geschiedenis van het heelal.
De komeet, die de derde interstellaire bezoeker is na 1I/’Oumuamua in en 2I/Borisov in, heeft de gemoederen hoog doen oplopen. Harvard-astronoom Avi Loeb speculeerde zelfs over de mogelijkheid dat het object van buitenaardse oorsprong zou kunnen zijn. Hoewel deze theorie niet werd bevestigd, biedt de komeet wel waardevolle inzichten in de vorming van het heelal.
De chemische samenstelling van 3I/Atlas
Om de oorsprong van 3I/Atlas te begrijpen, richtten onderzoekers de James Webb-ruimtetelescoop en de ALMA-radiotelescoop op de komeet. Ze bestudeerden de coma de wolk van gas en stof die de komeet omgeeft wanneer hij door de zon wordt opgewarmd. In deze wolk vonden ze water, koolstofdioxide en koolstofmonoxide, maar ook zeldzame, zwaardere varianten van deze moleculen.
Een van de meest opvallende ontdekkingen was het hoge gehalte aan zwaar water in de komeet. 3I/Atlas bevat bijna één procent zwaar water, wat het hoogste gehalte is dat ooit in een komeet is gemeten. Dit suggereert dat het ijs in de komeet is gevormd bij temperaturen onder de min 240 graden Celsius en in een omgeving die werd bestookt met straling.
De oorsprong van 3I/Atlas
De koolstof in de gaswolk van 3I/Atlas biedt ook waardevolle inzichten. Koolstof komt in twee varianten voor: koolstof-12 en de zwaardere koolstof-13. Sterren maken in de loop van miljarden jaren steeds meer koolstof-13 aan. De lage concentratie koolstof-13 in 3I/Atlas suggereert dat de komeet is ontstaan in een tijdperk toen het heelal nog jong was.
Volgens de onderzoekers ontstond 3I/Atlas wellicht elf tot twaalf miljard jaar geleden in een koude, sterk bestraalde gaswolk. Dit maakt de komeet meer dan twee keer zo oud als de zon en bijna zo oud als de Melkweg zelf. Al die tijd zwierf hij door de ruimte, om uiteindelijk per toeval bij ons langs te komen.
De betekenis van deze ontdekking
De studie van 3I/Atlas biedt wetenschappers een unieke kans om de vroege geschiedenis van het heelal te bestuderen. De komeet is een tijdcapsule uit een periode toen het heelal nog jong was en biedt inzichten in de omstandigheden waarin sterren en planeten werden gevormd. Dit helpt ons ook om te begrijpen hoe bijzonder ons eigen zonnestelsel is.
De onderzoekers gebruiken de gegevens van de James Webb-ruimtetelescoop en andere instrumenten om de chemische samenstelling van de komeet te bestuderen. Dit helpt hen om de omstandigheden te begrijpen waarin de komeet is ontstaan en hoe hij is geëvolueerd sinds zijn vorming. De ontdekking van 3I/Atlas is een belangrijke stap in ons begrip van de oorsprong en evolutie van het heelal.
