Mangrovebossen, die eeuwenlang alsmaar verdwenen, tonen nu tekenen van herstel. Dit verrassende nieuws komt van onderzoekers onder leiding van Daniel Friess van de Tulane University in New Orleansgepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science.
Deze unieke kustbossen, die leven in moerassige, zuurstofarme bodems met hoge zoutconcentraties, zijn van onschatbare waarde voor het milieu en lokale gemeenschappen. Hun luchtwortels en vermogen om zout te beheren maken ze een cruciale schakel in kustecosystemen. Bovendien bieden ze bescherming tegen stormen en dienen ze als broedplaats voor diverse vissoorten.
Een verrassende trendbreuk
Tot 2010 leken mangrovebossen wereldwijd in een alarmerende achteruitgang. Maar sinds die tijd is er sprake van een lichte toename. Dit blijkt uit onderzoek dat data analyseert vanaf de jaren 80 tot 2026. In 2026 bedroeg het totale gemeten oppervlak aan mangrove wereldwijd 153.961 km²bijna vergelijkbaar met het cijfer van begin jaren 80 (154.810 km²).
De onderzoekers wijzen erop dat bestaand, aangetast bos vaak sneller herstelt dan gedacht, als het met rust wordt gelaten. Dit is een belangrijke bevinding die meer aandacht voor natuurlijk herstel in beleid kan vragen.
Regionale verschillen en uitdagingen
De trend van herstel is echter niet overal even duidelijk. In Zuidoost-Aziëmet name in Indonesië en Myanmarwas er tot 2010 zoveel ontbossing dat het de wereldwijde balans steeds liet doorslaan naar de negatieve kant. Sinds 2010 is de trend echter gekeerd. In Centraal- en West-Afrika zagen de onderzoekers juist het omgekeerde: tot 2014 een nettotoename van mangrove, daarna een afname. In het noorden van Australiëhet westen van Mexico en het Midden-Oosten namen mangrovebossen sinds de jaren 90 gestaag toe.
De uitbreiding van mangrovebossen vindt vooral zeewaarts plaats, wat volgens Bregje van Wesenbeeckwetenschappelijk directeur bij Deltareskwetsbaarder is. Bovendien kan deze uitbreiding ten koste gaan van andere natuur elders, bijvoorbeeld door veranderde sedimentstromen als gevolg van boskap of gekanaliseerde rivieren.
De rol van herstelprojecten
De verrassende opleving van mangrovebossen is deels te danken aan talloze herstelprojecten die de afgelopen jaren zijn gestart. Deze projecten zijn vaak het resultaat van een groeiend besef van de waarde van mangrovebossen voor klimaatadaptatie en koolstofopslag. Mangrovebossen zijn namelijk buitengewoon efficiënt in het vastleggen van kooldioxide, tot vijf keer zoveel als bossen op het land.
Toch heeft Martin Zimmerverbonden aan het Leibnitz Zentrum für Marine Tropenforschung in Bremenkanttekeningen bij de succesrate van deze projecten. Volgens hem mislukken ongeveer 80 procent van de herstelprojecten vanwege slechte planning. Bovendien is het begrip veerkracht van mangrovebossen complex en nog niet volledig begrepen.
Ondanks deze uitdagingen bieden de nieuwe inzichten hoop voor de toekomst van deze cruciale kustecosystemen. Het herstel van mangrovebossen is niet alleen goed voor de biodiversiteit, maar ook voor het klimaat en de lokale gemeenschappen die afhankelijk zijn van deze unieke natuurlijke hulpbronnen.
