In het Midden-Oosten is de situatie weer geëscaleerd. De VS en Iran zijn in een nieuw conflict verwikkeld over de Straat van Hormuz een cruciale zee-engte voor de wereldwijde olievoorziening. President Donald Trump heeft de straat geopend, maar met een Amerikaanse tolheffing van 20 procent. Dit komt na een reeks militaire acties die de stabiliteit van de regio en de wereldwijde economie bedreigen.
De spanningen begonnen toen Iran kruisraketten afvuurde op twee tankers in de Straat van Hormuz en raketten en drones op Amerikaanse schepen in Bahrein en een Amerikaanse luchtmachtbasis in Jordanië. De VS reageerden met aanvallen op drie Iraanse eilanden en vijf kustplaatsen, waaronder de havenstad Bandar Abbas. Trump verklaarde dat de oorlog tegen Iran officieel hervat is, net als de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens.
De tolheffing en de gevolgen voor de economie
Trump heeft aangekondigd dat schepen die de Straat van Hormuz passeren, een tol van 20 procent moeten betalen. Dit betekent dat de prijs van een vat olie van 87 dollar naar 104 dollar stijgt. Voor een supertanker kan de tol oplopen tot 34 miljoen dollar. Analisten twijfelen echter of de tolheffing daadwerkelijk zal worden ingevoerd, aangezien Trump al maanden voortdurend proefballonnen opsteekt.
De tolheffing zal onder meer gelden voor bevriende Golfstaten die olie exporteren. Dit heeft al geleid tot een stijging van de olieprijs sinds maandag. Scheepsverzekeraars zijn ook bezorgd, aangezien de verzekeringskosten voor schepen in de regio twintig keer zo hoog zijn geworden sinds het begin van de oorlog.
De strijd om de controle over de Straat van Hormuz
De Straat van Hormuz is een cruciale zee-engte voor de wereldwijde olievoorziening. Iran heeft in het verleden de straat afgesloten en tol geheven voor passerende schepen, wat zorgen heeft gewekt over de vrije doorvaart van zee-engtes in het algemeen. Trump heeft de VS aangemerkt als de hoeder van de Straat van Hormuz, maar Iran blijft alles in het werk stellen om schepen te dwingen de noordelijke vaarroute, langs de eigen kust, te kiezen.
De Iraanse minister Abbas Aragchi heeft verklaard dat iedere partij die zorgt voor een veilige doorgang van commerciële schepen in de zeestraat, dient te worden gecompenseerd. Volgens Aragchi is deze rol voor Iran weggelegd. Iran is altijd de hoeder van de Straat geweest en zal dat altijd blijven schreef hij op X, in reactie op Trumps verklaring.
De gevolgen voor de regio en de wereldwijde economie
De escalatie tussen de VS en Iran heeft gevolgen voor de hele regio, van Bahrein tot Jemen en van Jordanië tot Saoedi-Arabië. In Jemen is het bestand tussen Saoedi-Arabië en de door Iran gesteunde Houthi’s aan het wankelen. De Houthi’s hebben ballistische raketten afgevuurd op een Saoedisch vliegveld, als reactie op een Saoedisch bombardement van het vliegveld van de Jemenitische hoofdstad Sanaa.
De situatie in de Straat van Hormuz heeft ook gevolgen voor de wereldwijde economie. De olieprijs is sinds maandag weer aan het stijgen, wat kan leiden tot hogere brandstofprijzen wereldwijd. Bovendien hebben scheepsverzekeraars hun tarieven verhoogd, wat de kosten voor scheepvaartbedrijven verhoogt.
De VS hebben sinds vorige week vooral Iraanse luchtafweersystemen en raket- en dronelanceerinstallaties gebombardeerd. Deze aanvallen zijn vooral bedoeld om de mogelijkheden te beperken dat Iran de Straat van Hormuz controleert. De aanleiding voor de oorlog, de nucleaire capaciteiten van Iran, is naar de achtergrond verschoven.
Trump trekt zijn land opnieuw dieper het moeras in waar sommige van zijn partijgenoten zo voor waarschuwden. Het hele voorjaar probeerde de president een deal te bereiken om de prijzen aan de Amerikaanse benzinepomp te drukken, met het oog op de Congresverkiezingen van komend najaar. Nu er weer volop gevochten wordt, blijft de vraag hoelang Trump de electorale pijn van oplopende olieprijzen kan verdragen.
