De discussie over de vermogenswinstbelasting heeft de begrotingsonderhandelingen in een storm van controverse gestort. De VVD streeft naar een snelle invoering vanaf 2028, maar D66 en CDA hebben grote bedenkingen. Deze politieke spanningen dreigen de coalitie te splijten.
Minister Heinen van Financiën heeft de afgelopen weken hard gewerkt aan een begrotingsdeal met JA21 en SGP. Deze partijen steunen het plan van de VVD om de belastingheffing te wijzigen. Volgens berekeningen van het ministerie van Financiën zou een volledige overgang naar een vermogenswinstbelasting echter leiden tot een inkomstenverlies van 11 tot 25 miljard euro voor de overheid.
D66 en CDA tegen vrijstelling voor vermogenden
D66 en CDA hebben minister Heinen voorlopig teruggefloten. Zij vinden het moeilijk te verdedigen dat miljarden worden vrijgemaakt voor een andere belastingheffing op vermogen, terwijl tegelijkertijd wordt bezuinigd op de sociale zekerheid. Bovendien willen ze de steun van oppositiepartij Pro niet verliezen, die een hogere belasting op vermogen als voorwaarde stelt voor steun aan de begroting.
De onenigheid liep tijdens de begrotingsonderhandelingen zo hoog op dat D66VVD en CDA besloten het besluit over box 3 te parkeren. Over wat dat precies betekent, bestaat binnen de coalitie echter verschil van inzicht.
Technische uitvoerbaarheid en uitvoeringsrisico’s
Opvallend aan de ambtelijke stukken is dat een vermogenswinstbelasting volgens Financiën in theorie sneller kan worden ingevoerd dan eerder werd aangenomen. Voor invoering vanaf 2028 zouden de Tweede en Eerste Kamer nog voor het einde van dit jaar met de wijziging moeten instemmen. Daar staan echter aanzienlijke uitvoeringsrisico’s tegenover. De Belastingdienst zou aangiften in het eerste jaar, en mogelijk langer, nauwelijks kunnen controleren omdat de benodigde systemen nog niet op orde zijn.
Minister Heinen liet vrijdag na de ministerraad weten nog steeds te streven naar een versnelde invoering van de vermogenswinstbelasting. Volgens de VVD-minister kan het technisch en is hij er zelf al uit. Staatssecretaris Eerenberg van Fiscaliteit van D66-huize, is verantwoordelijk voor de verdere hervorming van box 3.
Politieke druk en sociale implicaties
JA21 voert intussen de druk op het kabinet op. De partij wil alleen nog een begrotingsdeal sluiten als de vermogensbelasting op korte termijn wordt ingevoerd. ‘Wat ons betreft is vermogensaanwas een gepasseerd station’, zegt JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen. ‘Het is een fundamenteel oneerlijk systeem.’
De vakbonden en werkgevers zijn betrokken bij de discussie over box 3. Het idee is dat er in één keer een grote deal gesloten kan worden over box 3 en de sociale zekerheid. Werkgeversorganisatie VNO-NCW zegt verrast te zijn, terwijl vakbond FNV het ‘redelijk bizar’ noemt dat het kabinet hiervoor naar de polder wijst.
Oppositiepartij Pro eist dat de ambtelijke stukken over box 3 zo snel mogelijk openbaar worden. Tijdens de wetsbehandeling is gezegd dat een volledige vermogenswinstbelasting ‘meerdere jaren zou duren, het jaar 2032 werd genoemd’, zegt de partij. Pro benadrukt dat de Kamer goed en volledig geïnformeerd moet worden.
