In een nieuwe escalatie van de spanningen in het Midden-Oosten heeft de Amerikaanse president Donald Trump Iran beschuldigd van het schenden van het staakt-het-vuren. Volgens Trump werden vrijdag meerdere drones afgevuurd op vrachtschepen die door de Straat van Hormuz voeren, een strategisch belangrijke waterweg voor de internationale scheepvaart.
Deze beschuldiging volgt op een eerder incident waarbij het Singaporese vrachtschip Ever Lovely schade opliep na een droneaanval. Het schip kon zijn reis voortzetten, maar het incident heeft de spanningen in de regio verder verhoogd.
Een zware test voor het fragiele staakt-het-vuren
Het incident wordt gezien als een van de grootste beproevingen voor het fragiele staakt-het-vuren dat de Verenigde Staten en Iran vorige week hebben overeengekomen. De aanval vormt een tegenslag voor de pogingen om het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz te herstellen, een doel dat hoog op de agenda van Trump staat tijdens zijn onderhandelingen met Iran.
De olieprijs reageerde kort op de uitlatingen van Trump en maakte een deel van de eerdere verliezen goed. Eerder op de dag was de prijs nog met ongeveer vier procent gedaald, waardoor de Amerikaanse olie onder de 70 dollar per vat uitkwam. Deze daling volgde op berichten dat Saoedi-Arabië zijn olie-export opvoert.
Verenigde Staten reageren met luchtaanvallen
Als reactie op de aanval hebben de Verenigde Staten luchtaanvallen uitgevoerd op Iraanse doelen. Volgens het Amerikaanse Central Command werden Iraanse opslaglocaties voor raketten en drones, evenals kustradarsystemen, aangevallen. Iraanse media meldden dat een projectiel is ingeslagen in de buurt van een pier in Sirik in het zuiden van Iran.
De Verenigde Staten beschuldigen Iran ervan het vrachtschip Ever Lovely donderdag te hebben getroffen met een drone. Het schip, dat onder de vlag van Singapore vaart, verliet op het moment van de aanval de Straat van Hormuz langs de kust van Oman. De Amerikaanse vicepresident JD Vance schreef op X dat geweld met geweld wordt bestreden.
Spanningen over toegestane vaarroute
Het incident volgt op een waarschuwing van de Iraanse Revolutionaire Garde. Iran maakte donderdag bekend dat veilige doorgang door de Straat van Hormuz uitsluitend mogelijk is via routes die door Teheran zijn aangewezen. Daarmee wees Iran een alternatieve scheepvaartroute af die Oman in samenwerking met de Internationale Maritieme Organisatie had aangekondigd.
De Verenigde Staten en Iran ondertekenden op 18 juni een memorandum van overeenstemming over de heropening van de Straat van Hormuz voor scheepvaartverkeer. Dit akkoord volgde op maandenlange onderhandelingen na een oorlog van zes weken tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël. Het conflict begon eind februari.
Tijdens de gesprekken werd gesproken over het Iraanse nucleaire programma, de regionale veiligheid en de bescherming van de internationale scheepvaart. Iran waarschuwt dat schepen die buiten de door Teheran goedgekeurde route varen geen garantie krijgen op veilige doorgang.
Oman stelde een tijdelijke vaarcorridor voor door de zeestraat aan. Volgens Muscat was deze route bedoeld om de vrijheid van scheepvaart te beschermen zonder tolheffingen op te leggen. De corridor werd gepresenteerd als een tijdelijke humanitaire en commerciële maatregel, in afwachting van verdere afspraken over het toekomstige beheer van de Straat van Hormuz.
De gemelde droneaanvallen vergroten opnieuw de spanningen rond de strategische waterweg. Tegelijkertijd lopen de onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten over een definitieve regeling voor het conflict nog door. Het incident kan de uitvoering van het staakt-het-vuren en de afspraken over veilige scheepvaart verder bemoeilijken.
