De stad Hattem, gelegen aan de rand van de Veluwe, ervaart de laatste tijd een duidelijke toename van wilde zwijnen in woon- en parkgebieden. Bewoners melden regelmatig beschadigde gazons, verdwenen planten en diepe wroetplekken; de gemeente ontvangt gemiddeld zo’n drie tot vier meldingen per week.
Ecoloog Marcus Rietveld signaleert dat de dieren vooral ’s nachts en langs bermen en stadsranden verschijnen, wat voor overlast en onrust zorgt.
De situatie is volgens betrokken deskundigen niet nieuw, maar wel ernstiger dan in voorgaande jaren. Gerrit Jan Spek van de Faunabeheereenheid Gelderland noemt een duidelijke stijging van het aantal dieren in het leefgebied, wat de zoektochten naar voedsel richting dorpen en tuinen verklaart.
Gemeente, provincie en faunabeheer werken samen aan maatregelen om de balans te herstellen en de overlast te beperken.
Wat zien inwoners en waarom is dat belangrijk?
In parken zoals het Wilhelminapark zijn de sporen gemakkelijk te herkennen: grote stukken gras zijn omgewoeld, er liggen diepe gaten en planten zijn verwijderd.
Dit type schade ontstaat wanneer zwijnen op zoek zijn naar insecten, larven en zaden. De zichtbare schade is niet alleen cosmetisch; omgewoelde bodem kan ook leiden tot erosie en gevaarlijke plekken voor wandelaars en fietsers. Bovendien neemt het risico op verkeersincidenten toe wanneer groepen dieren de weg oversteken.
Signalen van honger en druk op het ecosysteem
Experts leggen uit dat het wroeten in de grond vaak een teken is van honger. Normaal voeden zwijnen zich met eikels en beukennoten, maar als die voedingsbronnen schaars zijn en de populatie groot, gaan ze buiten het bos op zoek naar alternatieven.
Voor het beheer van het gebied is er volgens Spek een gewenste norm van ongeveer 25 zwijnen om een goede balans tussen natuur, landbouw en veiligheid te behouden; recente tellingen lieten aantallen zien die rond de 100 lagen, exclusief de jonge dieren.
Welke stappen nemen de autoriteiten?
De gemeente zelf is beperkt in wat zij kan doen: medewerkers hebben niet de middelen om de dieren actief te verjagen. In plaats daarvan richt de gemeentelijke inzet zich op het herstellen van schade en het coördineren met jagers en faunabeheer. De Faunabeheereenheid en de provincie werken aan een plan met als doel de populatie te verkleinen en de dieren terug naar de Veluwe te krijgen.
Beheermaatregelen en timing
Een van de beoogde middelen is gecontroleerd afschot, een beheermaatregel die bedoeld is om aantallen te reduceren totdat de populatie weer in balans is. Omdat veel zeugen momenteel jongen hebben, is het moment van ingrijpen beperkt: ingrepen worden gepland op effectieve periodes later in het seizoen, wanneer de aantallen beter verlaagd kunnen worden zonder onnodig leed voor pasgeboren biggetjes. Tot die tijd bestaan er ook andere opties zoals gerichte verjaagacties en beheer dichter bij de bebouwde kom.
Wat kunnen inwoners zelf doen?
De gemeente vraagt bewoners om praktische voorzorgsmaatregelen. Het advies is om tuinen goed af te sluiten met een stevig hek of een goed aangelegd elektrisch raster, zwerfvuil en voederaanbiedingen te vermijden, en geen etensresten toegankelijk te laten. Bij waarnemingen of schade wordt aangeraden melding te doen bij de gemeente zodat toezichthouders en faunabeheer de situatie kunnen monitoren. Foto’s en video’s zijn nuttig om de aard van de overlast vast te stellen.
Veiligheid en melding
Benader een zwijn nooit en houd afstand: wilde zwijnen kunnen snel reageren als ze zich bedreigd voelen, vooral zeugen met biggetjes. Meldingen helpen bij prioritering van acties en bij het bepalen van de plekken waar herstelwerkzaamheden nodig zijn. De gezamenlijke inzet van gemeente, provincie en de Faunabeheereenheid moet er uiteindelijk toe leiden dat de dieren weer hun natuurlijke gebieden opzoeken en dat schade en gevaar voor bewoners verminderen.
Samengevat staat Hattem voor een uitdaging waarbij ecologie, veiligheid en leefbaarheid samenkomen. Door gerichte beheersmaatregelen, samenwerking tussen instanties en oplettende inwoners wordt gewerkt aan het terugbrengen van de druk van wilde zwijnen rond de stad en het beschermen van zowel natuur als woonomgeving.