Het Belgische Nationaal Crisiscentrum (NCCN) signaleert een lichte maar zorgwekkende stijging van het aantal beschermingsdossiers voor personen die bedreigd worden vanwege hun openbare functie. Concreet werden er vorig jaar 74 nieuwe dossiers geopend die betrekking hadden op 115 personen; in totaal ontvangen momenteel 174 individuen enige vorm van bescherming.
Deze cijfers illustreren dat mensen in publieke rollen, zoals magistraten, politici en politieagenten, steeds vaker worden geconfronteerd met bedreigingen in het kader van hun professionele activiteiten.
De ontwikkeling leidde tot reacties vanuit de politiek en de rechterlijke macht. Binnenlandse minister Bernard Quintin waarschuwt dat België haar architectuur van veiligheid moet aanpassen om te kunnen antwoorden op wat hij omschrijft als nieuwe en complexere vormen van dreiging.
Tegelijkertijd benadrukken onderzoeksrechters en vakvertegenwoordigers dat de maatschappelijke context, waaronder criminele netwerken en de drugshandel, de veiligheidsrisico’s voor openbare functionarissen vergroot.
Wat zeggen de cijfers en wat betekenen ze?
De absolute aantallen tonen een stijging ten opzichte van het jaar daarvoor: het NCCN opende eerder 67 dossiers voor 101 personen, waarna het aantal weer toenam tot de huidige 74.
Momenteel zijn er in totaal 92 lopende zaken waarin beschermingsmaatregelen worden overwogen of uitgewerkt. Het NCCN publiceert echter geen gedetailleerde cijfers over hoeveel mensen exact onder strikte politiebeveiliging of in een veilige huisomgeving zijn geplaatst, waardoor het beeld deels ondoorzichtig blijft.
Profielen van bedreigde personen
De slachtoffers van bedreigingen delen vaak een gemeenschappelijke factor: hun rol bij de handhaving van de wet of in het openbaar bestuur. Daarbij gaat het met name om openbare aanklagers, rechters en politici die zich bezighouden met zaken rond georganiseerde misdaad.
Een zichtbaar voorbeeld is een Brusselse openbaar aanklager die berichtte over strikte bewaking na ernstige bedreigingen gekoppeld aan de drugshandel. Zulke casussen illustreren hoe professionele verantwoordelijkheden rechtstreeks risico’s kunnen opleveren voor persoonlijke veiligheid.
Reacties van beleidsmakers en rechterlijke instanties
Minister Quintin benadrukt dat de lichte stijging samen met een onstabiele internationale context aantoont dat de bedreigingen niet alleen bestaan, maar ook evolueren. Daarom pleit hij voor een herziening van de nationale veiligheidsarchitectuur: niet alleen om meer middelen vrij te maken, maar ook om processen en structuren te moderniseren zodat ze adequaat reageren op nieuwe typen aanvallen en intimidatie.
Oproep tot concrete maatregelen
Philippe Van Linthout, co-voorzitter van de Vereniging van onderzoeksrechters, koppelt de toename van bedreigingen aan omstandigheden in en buiten gevangenissen. Hij pleit voor technische en operationele ingrepen, zoals het plaatsen van jammers in detentieomgevingen om te verhinderen dat gedetineerden via mobiele telefoons doorwerken aan criminele activiteiten buiten de muren. Volgens hem is investeringen in de rechtsstaat en operationele hulpmiddelen essentieel om bescherming en ongestoorde juridische procedures te waarborgen.
Tegelijkertijd waarschuwen vertegenwoordigers van de rechterlijke macht dat beschermingsmaatregelen diep ingrijpen in het leven van de betrokkenen en daarom slechts als laatste redmiddel moeten worden ingezet. Dit benadrukt de kwetsbaarheid van functionarissen en de ingewikkeldheid van het vinden van evenwicht tussen privacy, vrijheid en veiligheid.
Wat staat er op de planning?
De discussie over aanpassingen in de veiligheidsinfrastructuur omvat zowel beleidsmatige keuzes als praktische investeringen in technologie en personeel. Mogelijke acties variëren van verbeterde coördinatie tussen diensten en uitgebreidere risicobeoordelingen tot technologische upgrades en extra budgetten voor beschermingsoperaties. Belangrijk blijft dat maatregelen proportioneel, juridisch houdbaar en effectief zijn tegen de specifieke bedreigingen die vandaag de dag opduiken.
Het debat rond de modernisering van de veiligheidsarchitectuur blijft daarom hoog op de agenda van bestuur en justitie staan.