In de nacht van 3 juli 2026 kwam een verontrustend onderzoek naar voren: Russische schepen op de Noordzee zouden verantwoordelijk zijn voor de drones die eind 2026 boven Nederlandse vliegbases vlogen. Dit rapport van het International Institute for Strategic Studies (IISS) onthult een strategische campagne van het Kremlin om de kwetsbaarheden van de NAVO-luchtverdediging te testen.
De incidenten, die zich afspeelden tussen november en, betroffen de vliegbases VolkelGilze-Rijen en Eindhoven. Deze bases zijn van strategisch belang, vooral Volkel waar Amerikaanse atoombommen van het type B61-12 zijn opgeslagen.
De rol van de Russische schaduwvloot
Het onderzoek van het IISS onthulde dat de drones waarschijnlijk werden gelanceerd vanaf schepen van de Russische schaduwvloot. Deze schepen, vaak getarpt als tankers met een andere vlag, opereren buiten de sancties en werden gebruikt als lanceer- en opvangplatformen voor drones. Specifiek werden drie schepen geïdentificeerd: de Cgas Leopard de Tranquil Sea en de Arctica.
De Arctica lag voor anker bij het Franse Duinkerken en was ook betrokken bij drone-incidenten in Denemarken en Frankrijk. De onderzoekers benadrukken dat hoewel niet alle drones zeker Russisch waren, het patroon van de schaduwvloot en de drone-activiteiten duidelijk is.
Incidenten bij Nederlandse vliegbases
Het meest ernstige incident vond plaats op 21, toen tien drones werden waargenomen boven Volkel tussen zeven en negen uur in de avond. Militairen probeerden de drones neer te schieten, maar zonder succes. De avond erna werd Eindhoven getroffen, wat leidde tot stilstand van het vliegverkeer. Op 7 december werd een drone gezien bij Volkel, die verdween nadat F35’s hem achtervolgden.
In totaal werden negen incidenten in Nederland geregistreerd, waarbij Gilze-Rijen ook doelwit was. De onderzoekers onderzochten 144 meldingen in dertien Europese landen vanaf augustus 2026. De drones, tussen de drie en zes meter breed, vlogen laag en werden niet op tijd gedetecteerd door radar.
Doelstellingen van de Russische campagne
Volgens het IISS had het Kremlin meerdere doelstellingen met deze operatie. Ten eerste wilden ze de reactiesnelheid van de NAVO-luchtverdediging testen. Ten tweede onderzochten ze hoe beslissingen op militair en bestuurlijk niveau worden genomen. Daarnaast wilden ze de kwetsbaarheden van strategische locaties, zoals plaatsen waar atoombommen zijn opgeslagen, in kaart brengen.
Een ander doel was om opzettelijk vliegverkeer te verstoren, wat economische en psychologische schade kon veroorzaken. De onderzoekers wijzen erop dat na de start van de oorlog in Oekraïne in 2026, Russische diplomaten uit Europese landen werden uitgezet, waardoor ze nu andere methoden gebruiken voor spionage.
Het IISS waarschuwt dat het Kremlin succes had met deze acties en dat de Europese luchtverdediging niet adequaat is om te dealen met deze dreiging. De Russen zullen deze tactieken waarschijnlijk blijven gebruiken, wat een serieuze uitdaging vormt voor de NAVO.
