We spraken met negen kandidaten uit vijf Nederlandse steden: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven. Deze reeks interviews, verzameld in het dossier The Vote and The City, bevat vertegenwoordigers van verschillende politieke richtingen, al overheerst het centrum-links in de deelnemerslijst.
In één aflevering stelde een bewoner in Nederland vragen aan de kandidaten, een format dat de redactie verder wil uitbouwen om de band tussen kiezers en lokale politiek te versterken. Van de negen geïnterviewden waren er zes die één termijn in de gemeenteraad hebben gezeten, drie met twee termijnen, en twee die functie hadden als fractievoorzitter in hun stad.
Wie waren de kandidaten en waar stonden ze voor?
De lijst bevatte politici van uiteenlopende partijen: in Rotterdam een vertegenwoordiger van D66 en één van GroenLinks, in Eindhoven kandidaten namens het CDA en GroenLinks, in Den Haag stemmen van SP en VVD, in Utrecht een D66-kandidaat en in Amsterdam meerdere vertegenwoordigers van GroenLinks en de partij De Vonk.
De meerderheid van de geïnterviewden komt uit het progressieve kamp; slechts één was expliciet centrum-rechts. In de gesprekken kwamen terugkerende thema’s naar voren: woningnood, klimaatmaatregelen, bereikbaarheid en de positie van internationale bewoners. De redactie nodigt lezers uit de interviews opnieuw te beluisteren voor gedetailleerde voorstellen en toelichtingen.
Concrete voorstellen: van bomen tot gratis vervoer
Enkele ideeën die in de interviews naar voren kwamen zijn opvallend concreet. Een jong GroenLinks-raadslid stelde bijvoorbeeld voor om in Amsterdam 11 april uit te roepen tot Amsterdam Tree Day, een symbolische dag om stedelijke vergroening te stimuleren.
Daarnaast pleitte dezelfde kandidaat voor gratis openbaar vervoer in stadscentra als ruil voor een autoluw beleid en voor investering in veilige fietspaden. Daarbij stelde hij ook een maximumsnelheid op fietsroutes voor, om conflicten tussen snelle elektrische fietsen en kwetsbare weggebruikers te verminderen. Andere kandidaten opperden strengere maatregelen tegen huisjesmelkers en extra isolatieprojecten om energiekosten te drukken.
Studenten, huisvesting en mobiliteit
Specifiek voor studenten klonk de waarschuwing dat de woningmarkt onevenredig in het voordeel van welvarenden is ingericht. Een jong politicatudent gaf aan dat veel medestudenten geen betaalbare kamers vinden en dat er harder moet worden opgetreden tegen huisjesmelkers. Tegelijkertijd werden mobiliteitsoplossingen voorgesteld die studenten en jonge forenzen ten goede komen: betere fietsverbindingen, veilige infrastructuur en een goed bereikbaar openbaar vervoer dat ook voor jonge huishoudens betaalbaar is. Deze voorstellen werden gekoppeld aan het idee dat lokale politiek ruimte heeft om sneller te handelen dan landelijke politiek.
Amsterdam: links imago, representatieproblemen en concrete voorbeelden
Het politieke profiel van Amsterdam blijft progressief, maar dat beeld is gelaagd. De verplaatsing van het project OBA Next van de Zuidas naar Zuidoost in mei 2026 werd genoemd als voorbeeld van beleidskeuzes die sociale gelijkheid willen versterken. Tegelijkertijd lieten peilingen zien dat partijen als PvdA, GroenLinks en D66 sterk blijven in de stad. Een andere kant van het verhaal is de opkomst: in sommige buitenwijken, zoals Nieuw-West en Zuidoost, daalde de opkomst tot respectievelijk 32,5% en 29,9%, waardoor groepen met MBO-opleiding, lager inkomen of migratieachtergrond ondervertegenwoordigd blijven. Lokale stemmen uit Zuidoost benadrukten wantrouwen en het gevoel dat beslissingen vaak door mensen buiten de wijk worden genomen.
Stemgedrag en maatschappelijke kloof
Onderzoekers noemden een selectie-effect: Amsterdam trekt relatief veel inwoners met hbo- of wo-opleiding die vaker de stembus bezoeken en eerder progressief stemmen. Tegelijkertijd leidt lage deelname van andere groepen tot beleidsverschillen die deze groepen raken. Dit patroon voedt een vicieuze cirkel van ondervertegenwoordiging. Lokale stemmen pleiten daarom voor gerichte campagne-inspanningen en buurtgerichte investeringen om vertrouwen terug te winnen, een aanbeveling die in de praktijk politiek gevoelig blijkt te zijn.
Luisteren, steunen en hoe je kunt bijdragen
De interviews zijn gebundeld in The Vote and The City en vormen een toegankelijke bron voor wie wil weten wat lokale kandidaten concreet voorstellen. De redactie roept lezers op om het project te steunen: een jaarabonnement kost €30 en houdt de journalistiek toegankelijk. Donatiemogelijkheden zijn een abonnement via https://steadyhq.com/en/31mag, een eenmalige bijdrage via https://www.31mag.nl/abbonati/ of een bankoverschrijving naar rekening NL34TRIO0788788973 ten name van Massimiliano Sfregola met de vermelding recharge 31mag. Kleine bijdragen helpen de redactie continu berichten te maken die bruikbaar zijn voor iedereen die in Nederland woont.