De Europese Commissie heeft Nederland formeel gewaarschuwd vanwege de voorkeursbehandeling van NS in het internationale treinverkeer. Volgens de Commissie overtredt Nederland mogelijk EU-regels door NS voorrang te verlenen bij de verdeling van spoorcapaciteit.
De Commissie heeft per brief gemeld dat de huidige regels de mededinging op de Nederlandse markt voor internationaal passagiersvervoer per spoor kunnen verstoren. Dit kan leiden tot een ongelijk speelveld tussen NS en concurrerende vervoerders, waardoor NS haar machtspositie kan behouden of versterken.
Formele waarschuwingsbrief en inbreukprocedure
De brief van de Commissie is een officiële ingebrekestelling de eerste stap in een inbreukprocedure. Nederland heeft nu twee maanden de tijd om te reageren. Het land kan de regels wijzigen om een gelijk speelveld te creëren of bewijs leveren dat de EU-regels niet worden overtreden.
Staatssecretaris Annet Bertram (CDA) heeft aangekondigd de brief te gaan bestuderen en te reageren. NS heeft besloten af te wachten tot het verdere onderzoek is afgerond en is zelf geen partij in de procedure.
Losstaande procedure over hoofdrailnet
De zaak over de capaciteitsregels staat los van een andere procedure tussen Nederland en de Europese Commissie. In deze zaak bestrijdt de Commissie de concessie die de Staat aan NS heeft verleend voor het hoofdrailnet. Volgens Brussel had deze concessie niet zonder openbare aanbesteding verleend mogen worden.
Nederland heeft de gunning verdedigd met het argument dat deze rechtmatig was, maar de Commissie heeft deze uitleg niet geaccepteerd. De zaak ligt nu voor het Europese Hof van Justitie dat uiteindelijk kan bepalen of Nederland de Europese regels heeft overtreden.
RescEU: Extra miljarden voor brandbestrijding, maar gemiste kansen
In het voorjaar van 2026 sloegen de vlammen op de Nederlandse hei om zich heen. De Nederlandse brandweer had niet genoeg capaciteit om het vuur te controleren en riep om Europese hulp. Hulptroepen uit Frankrijk en Duitsland vertrokken vrijwel direct richting Nederland.
Deze samenwerking om natuurbranden te bestrijden is ontstaan in 2019 en kreeg de naam rescEU. Het fonds is daarna ook breder ingezet bij andere noodhulp. Sinds 2026 is er al 2,9 miljard euro aan het fonds toegewezen. In 2026 beleefde Europa de zwaarste natuurbranden tot nu toe, met een gebied ter grootte van Gelderland, Noord-Brabant en Zuid-Holland dat afgebrand is.
De Europese Commissie stelt voor om in de nieuwe meerjarenbegroting extra geld uit te trekken voor het fonds waar rescEU onder valt. In totaal moet er 10,7 miljard euro naar het fonds. RescEU breidt daarmee ook uit met twaalf blusvliegtuigen, vijf helikopters en een Europees brandweercentrum op Cyprus.
Tekortkomingen en verbeterpunten
De Europese Rekenkamer (ERK) heeft in een recent onderzoek overwegend positief gereageerd op rescEU. Volgens de controle-instantie heeft het een waardevolle bijdrage geleverd aan de Europese civiele bescherming. Echter, er zijn ook tekortkomingen. Het geld wordt niet altijd even doelmatig uitgegeven, en de samenwerking tussen de lidstaten kan beter.
Volgens de ERK zijn er wel pogingen ondernomen om gezamenlijk blusvliegtuigen of ander materieel aan te kopen, maar dit is maar één keer daadwerkelijk gelukt. Het probleem zit in de manier waarop de EU het geld uitkeert. Lidstaten maken aanspraak op het geld door te reageren op een oproep tot het indienen van voorstellen, maar bij die oproepen was er geen ruimte om gezamenlijk materieel in te kopen.
George Marius Hyzler het ERK-lid dat verantwoordelijk is voor de controle, benadrukt dat de strategische noodreserve van de EU duidelijk haar waarde heeft bewezen. Hij pleit ervoor om EU-geld in de toekomst gerichter in te zetten en de procedures voor vergoeding van noodacties eenvoudiger te maken.
Het Nederlandse kabinet heeft ook een tip voor de Commissie. De middelen van rescEU richten zich vooral op Zuid-Europa, maar Den Haag ziet een snelle toename van natuurbranden in heel Europa. Daarom pleit het kabinet voor een betere verdeling van het noodfonds over de hele EU.
