De wereld houdt de adem in terwijl Iran een zesdaagse uitvaart begint voor de overleden opperste leider Ali Khamenei. De ayatollah die eind februari omkwam bij Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen, wordt herdacht in een reeks geregisseerde ceremonies die vandaag begonnen in de Mosalla-moskee in Teheran.
De uitvaart, die duurt tot en met dinsdag, trekt miljoenen deelnemers en omvat een rouwstoet door Teheran plechtigheden in de heilige stad Qom en ceremonies in Irak voordat Khamenei uiteindelijk begraven wordt in zijn geboortestad Mashhad.
Een land in rouw en woede
De uitvaart van Khamenei is niet alleen een moment van rouw, maar ook een uiting van woede tegen de Verenigde Staten en Israël. Duizenden deelnemers dragen rode spandoeken en scanderen leuzen als “dood aan Amerika” en “wraak, wraak”. Deze emoties zijn gebruikelijk bij dergelijke massabijeenkomsten in Iran.
De autoriteiten verwachten tussen de 15 en 20 miljoen mensen bij de uitvaart. Het is onduidelijk of Khamenei’s zoon en opvolger, Mojtaba Khamenei aanwezig zal zijn. Hij zou ernstig gewond zijn geraakt bij de aanval en is sinds zijn aantreden in maart niet in het openbaar gezien.
Internationale reacties en veiligheidsmaatregelen
Verschillende buitenlandse leiders en groepen hebben hun aanwezigheid aangekondigd. Onder hen zijn de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif de voormalige Russische president Dmitri Medvedev en vertegenwoordigers van HamasHezbollah en de Taliban. Ook landen als BelarusIrakTurkije en China sturen afgevaardigden.
Om de verwachte hittegolf het hoofd te bieden, zetten de autoriteiten extra sproeisystemen in. Het kan in Teheran 37 graden worden. Er zijn ook flinke veiligheidsmaatregelen getroffen, waaronder het sluiten van straten en het luchtruim boven Teheran en Mashhad.
Het erfenis van een repressief bewind
Ayatollah Khamenei was bijna 37 jaar de machtigste man van Iran. Onder zijn bloedige, repressieve bewind vielen duizenden doden verdwenen politieke tegenstanders in de gevangenis of werden geëxecuteerd. Met name de rechten en vrijheden van vrouwen werden hard onderdrukt en geschonden.
Een belangrijk onderdeel van zijn machtsapparaat was de Islamitische Revolutionaire Garde een militaire elite-eenheid die een centrale rol speelde bij het neerslaan van protesten, zoals die in en 2026. Afgelopen januari werden naar schatting 7000 mensen gedood om de protesten tegen het regime neer te slaan.
De begrafenis van Khamenei vindt plaats op dezelfde dag dat de Verenigde Staten hun 250-jarig bestaan vieren. In Teheran werd de Amerikaanse president Donald Trump niet vergeten. In de menigte bij de Mosalla-moskee hielden enkele rouwenden een grote vlag omhoog met de tekst: “#KillTrump”.
De uitvaart van Khamenei is een belangrijk moment voor Iran en de wereld. Het is een moment van rouw, maar ook van politieke en sociale spanningen. De wereld kijkt met spanning toe hoe Iran zich zal ontwikkelen in de komende maanden en jaren.
