In Hongarije staat een politieke omslag centraal: Péter Magyar, verrassend winnaar van de parlementsverkiezingen, zet de vrijgave van Europese gelden bovenaan zijn agenda. Zijn opdracht is helder maar zwaar: herstel de banden met Brussel en haal de miljarden binnen die de Europese Commissie de afgelopen jaren heeft stilgezet. Het gaat om ongeveer 18 miljard euro aan opgeschorste subsidies, een bedrag dat volgens schattingen rond de acht procent van het Hongaarse bbp bedraagt. Magyar koppelt die financiële belofte nadrukkelijk aan hervormingen, en presenteert zichzelf als de man die kan onderhandelen zonder de relatie met Europa kapot te maken.
De start van zijn diplomatieke tournee — met bezoeken aan Warschau, Wenen en bovenal Brussel — toont de koers: eerst de buren en partners op korte afstand, daarna de instituties die beslissen over de geldkraan. Magyar heeft zich publiekelijk uitgesproken voor snelle stappen om blokkades te verwijderen, waaronder het opheffen van vetos rond internationale leningen. Toch benadrukt hij ook een uitzonderingspositie die Hongarije eerder bedong: het land wil niet standaard financieel garant staan voor leningen aan derden en wil beperkingen op verplichtingen aanhouden.
Waarom Brussel terughoudend blijft
De Europese instellingen zijn bereid de verstoorde verhoudingen te normaliseren, maar factoren zoals de recente geschiedenis met de vorige premier, Viktor Orbán, spelen zwaar mee. Brussel houdt vast aan een strikte koppeling tussen geld en naleving van fundamentele regels: herstel van de rechtsstaat, onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en transparantie bij besteding van EU-steun. Mede daarom zal Brussel niet zomaar meteen grote bedragen overmaken; diplomaten spreken van eerst zien, dan geloven. De Europese ervaring met Polen — waar hervormingsbeloften niet volledig werden afgedwongen nadat geld was vrijgegeven — werkt leerzaam en voorzichtigmakend. Die les zorgt ervoor dat positieve communicatie alleen nog geen directe uitbetaling oplevert.
Wat Magyar aanbiedt en wat hij vraagt
Magyar positioneert zich als iemand die bereid is compromissen te sluiten, maar niet als een onvoorwaardelijke pro-Europeaan. Hij kondigde aan de blokkade van de EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne te willen opheffen, waarmee hij snel kredietpunten bij collega-regeringen kan scoren. Tegelijkertijd houdt hij vast aan beleidskeuzes die Hongarije beschermen tegen volledige financiële verplichtingen: hij wil dat de eerdere uitzonderingen voor Hongarije, Tsjechië en Slowakije blijven gelden, zodat het land niet automatisch garant staat voor toekomstige tekorten of rentelasten.
De Oekraïne-lening als eerste test
De uitvoering van de opheffing van het veto rond de lening wordt gezien als een vroege toetssteen. Als Magyar daarin daadwerkelijk snel stappen zet, kan dat de weg effenen voor gesprekken over het vrijgeven van opgeschorste subsidies. Maar Brussel wil garanties: de stap moet gevolgd worden door zichtbare, verifieerbare maatregelen op het vlak van bestuur en rechtspraak. Die combinatie van politiek vertrouwen en juridische waarborgen is cruciaal voor het hervatten van betaalstromen.
Rechtsstaat en institutionele hervormingen
De kern van de discussie blijft de toestand van de rechtsstaat. Magyar belooft veranderingen, maar de praktijk is complex: belangrijke rechters moeten opnieuw worden benoemd, en veel ambtelijke posities die de fondsen beheren zijn onder de vorige regering ingevuld. Sommige hervormingen kennen strakke deadlines, waaronder verplichtingen uit het coronaherstelfonds dat gekoppeld is aan economische maatregelen. De snelheid en de geloofwaardigheid waarmee die stappen worden gezet, bepalen of Brussel bereid is fondsen vrij te geven.
Risico’s en politieke valkuilen
Magyar beschikt volgens waarnemers over een sterke parlementaire meerderheid, wat hem politieke ruimte geeft om ambitieuze wetten door te voeren. Toch blijft er een spanningsveld: als Brussel te snel betaalt, verliest het zijn drukmiddel; als Brussel te langzaam is, faalt Magyar politiek omdat zijn beloften aan kiezers dan onmogelijk blijken. Daarnaast is er altijd het gevaar van interne tegenwerking of vertraging in de uitvoering, vergelijkbaar met wat in Polen gebeurde nadat vertrouwen werd geschenkt maar niet volledig werd beloond. Voor zowel Budapest als Brussel geldt dat zorgvuldig balanceren tussen vertrouwen en controle noodzakelijk is.
Uiteindelijk ligt de bal bij Péter Magyar: hij moet aantonen dat zijn woorden vertaald worden in concrete, verifieerbare hervormingen. Alleen dan kan de Europese Commissie de deur naar die tientallen miljarden weer openzetten. De internationale reacties zijn voorlopig positief, maar voorzichtig; de komende weken zullen duidelijk maken of Magyar daadwerkelijk de brug naar Brussel kan herstellen of dat oude wrijvingen opnieuw de overhand krijgen.
