Aan het begin van deze week stapten koning Felipe VI en koningin Letizia het Spaanse grensfort Ceuta binnen. Het bezoek vond plaats 2,5 maand nadat tienduizenden mensen vanuit Marokko de grens onwettig hadden doorkruist, een gebeurtenis die de bewoners van de enclave in grote verontwaardiging liet uitbarsten. Het was de eerste keer sinds zijn inhuldiging in 2014 dat de monarch de zuidoever van Afrika betrad. Bij aankomst namen ze ruim de tijd om de menigte te begroeten, handtekeningen uit te wisselen en zich rechtstreeks tot de lokale bevolking te richten.
Koninklijk bezoek na de migrantenoverstroming
In een emotionele toespraak benadrukte de koning dat “Ceuta ontegensprekelijk bij Spanje hoort” en voegde eraan toe: “We zullen jullie niet alleen laten”. Hij sprak tevens over de noodzaak van goede betrekkingen met Marokko, ondanks de Marokkaanse eis dat Spanje de enclaves moet afstaan. Duizenden inwoners zwaaiden met Spaanse vlaggen; het officiële gastenboek van de gemeente noteerde dat het bezoek “iets was waar al lange tijd naar werd uitgekeken” en “hard nodig” was. Naast een bijeenkomst met lokale bestuurders bezochten Felipe en Letizia een school en een islamitische begraafplaats, waar ze stil stonden bij de 141 slachtoffers die tijdens de overtocht omkwamen, een getal dat volgens hulporganisaties zelfs nog hoger kan liggen.
De overtocht van eind juli en de lokale gevolgen
Eind juli stroomden meer dan 70.000 voornamelijk jonge migranten via land en zee de enclave binnen. De Spaanse politie en het leger hadden enige tijd nodig om de situatie onder controle te krijgen. Het merendeel van de vluchtelingen keerde al gauw terug naar Marokko, maar enkele duizenden, waaronder veel minderjarigen, bleven in Ceuta wonen. Deze maand werd het grootste migrantenkamp aan het strand ontruimd; bewoners werden per bus afgevoerd, hoewel een aantal erin slaagde te ontkomen. De crisis leidde tot massale protesten zowel in Ceuta als op het vasteland, waarbij honderden duizenden mensen de straat op gingen en de druk op premier Pedro Sánchez opvoerden. Na een periode van intensieve demonstraties verschoof de publieke aandacht echter naar de woningnoodprotesten.
Marokkaanse aanspraken en Europese context
Marokko heeft het Spaanse gezag over Ceuta en Melilla nooit erkend en noemt de locaties Sebta en Malilya beschouwt ze als bezette steden. Recentelijk herhaalde minister Abdellatif Ouahbi de historische claim van Marokko, terwijl minister Ahmed Toufiq het onderwerp onderstreepte tijdens een bijeenkomst met koning Mohamed VI. Spanje blijft onwrikbaar: een woordvoerder van het kabinet stelde dat “Ceuta en Melilla Spaans zijn, onze zuidgrenzen en die van Europa”. Deze uitspraak onderstreept de strategische betekenis van de enclaves, die als enige Europese grondgebied direct aan Afrika grenzen. De Verenigde Staten en de NAVO hebben hun steun aan de Spaanse soevereiniteit bevestigd, wat de diplomatieke kloof tussen Madrid en Rabat verder vergroot.
Na het bezoek aan Ceuta vertrekt het koningspaar de volgende dag naar de andere Spaanse exclave, Melilla, om daar eveneens de lokale bevolking te ontmoeten en de boodschap van nationale eenheid te herhalen.
